Inhoudsopgave

 

Blog 161 – Archaïsche taal

Blog 162 – Astrologie

 

---------------------------------------------

 

 

Blog 161 – Archaïsche taal


Archaïsch taalgebruik is volgens Van Dale  “taalgebruik waarbij men min of meer opzettelijk verouderde woorden of zinsconstructies gebruikt”. Ze hebben vaak een juridische of Bijbelse achtergrond.


Soms worden die woorden of uitdrukkingen ironisch gebruikt (Gerard Reve, Marten Toonder), soms ook spreekt iemand (bijna) altijd zo.

 

 

" 'Sta me toe een eenvoudige doch voedzame maaltijd te bereiden', hernam de bediende. 'Dat zal u goed doen. Er zweeft me een getruffelde zwezerik  voor de geest, voorafgegaan door een gebonden potage, getrokken van een doorregen...'

Heer Ollie kromp in elkaar en keek hem met holle ogen aan.

'Vandaag niet', sprak hij met zwakke stem. 'Ik heb kou op mijn innerlijk gevat. Een bruispoeder zal me goed doen.' "

(uit: Marten Toonder, 'De Grote Onthaler')



Bekende mensen die zich vaak archaïsch uitdrukken
Als iemand archaïsche taal gebruikt als hij/zij spreekt, gaat dat heel vaak gepaard met een langzame, duidelijke, wat plechtige manier van spreken.

Meestal maakt zo iemand lange, gecompliceerde, maar wel grammaticaal perfecte zinnen.

 

Voorbeelden van mensen die op die manier spreken of spraken zijn prof. mr. I.A. Diepenhorst (voormalig minister van Onderwijs), oud-premier Dries van Agt (ook oud-minister van Justitie) (link) en mr. Piet Hein Donner (onder andere oud-minister van Justitie, oud-vicepresident van de Raad van State en minister van staat) (link).

 

Vaak kunnen deze mensen uitstekend schrijven. Ze houden gewoon van taal.

 

Kijk maar eens naar de tekst van het eindadvies van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen (ja, van de kindertoeslagaffaire), waarvan hij medeopsteller was.

Het taalgebruik is om door een ringetje te halen.

 

Hieronder staat een lijst met voorbeelden van archaïsche woorden en uitdrukkingen

  • gij
  • met gezwinde spoed
  • doen toekomen
  • zulks
  • pogen
  • wier
    (Zoals veel mensen tegenwoordig niet meer weten, is ‘wier’ de vrouwelijke of meervoudsvorm van ‘wiens’. Dat laatste woord wordt in kranten nog wél vaak gebruikt. Maar een zin als “De vrouw wiens auto gestolen werd …” is echt fout. Het moet zijn: “De vrouw wier auto (of: van wie de auto) gestolen werd”. Ook is een zin als “De kinderen wiens haar al geknipt is, …” verkeerd Nederlands. “De kinderen van wie het haar al geknipt is, …” is juist)
  • thans
  • reeds
  • heden
  • doch
  • hiertoe (in de zin van ‘met dat doel’)
  • hierop ( in de zin van ‘daarna’)
  • wij zien ons genoopt (= genoodzaakt)
  • mijnentwege (= mijnentweegs = wat mij betreft)
  • behoudens (= behalve, tenzij, met uitzondering van, onder voorbehoud van, met behoud van)
  • blijkens
  • op enig moment
  • dat laat onverlet
  • buitengemeen
  • wegens
  • gaarne
  • inzonderheid (= vooral)
  • inzake
  • alsmede
  • laatstelijk
  • nochtans
  • alvorens
  • hetwelk; dewelke
  • hieromtrent
  • benevens
  • tevens
  • aangaande
  • een zekere mate van
  • uwerzijds
  • amice
  • te onzent
  • echt (in de zin van ’huwelijk’)
  • zeer (i.p.v. ‘heel’)
  • maagschap (familie)
  • ontslapen (sterven)
  • indien
  • hetgeen
  • het voorgaande
  • dan wel
  • der/des (in plaats van ‘van de/het’)
  • kosten dezes
  • hunner (van hen)
  • te dezen (= 'hier', 'hierbij', 'in dit geval', 'in dit opzicht', 'op dit punt')
  • bij dezen / bij deze (hierbij)
  • te dezer zake
  • somtijds
  • alsmede
  • verzuimen (in de zin van nalaten)
  • jegens
  • plaatshebben
  • mededelen
  • aanvangen (= beginnen)
  • voorts (= verder)
  • verhoeden (= voorkomen)
  • teneinde
  • verhalen (i.p.v. vertellen)
  • droefenis
  • verknochtheid
  • wenen (i.p.v. huilen)

 

Een manier van communiceren
Huisgenoot W. en zijn 2,5 jaar jongere zus hielden ervan om archaïsche of ouderwetse taal te gebruiken als ze elkaar ansichtkaarten of e-mails stuurden of elkaar begroetten.

Goede zuster, zijt gij van zessen klaar? Hoe varen gij en de kleinen (=kleinkinderen)? Hoe was het weder in ’s Gravenhage / in den lande?”, kon ik huisgenoot horen zeggen.

En zijn zus zou dan kunnen antwoorden:

Waarde broer, wij hebben den vorigen week het Binnenhof met een bezoek vereerd.  En de kleinen hebben ons vergezeld naar de Linnaeushof . Blijdschap alom!

Of, in een ander verband:
De reden voor hun verontwaardiging ontgaat mij ten enenmale, want de bedoelingen van deze lieden zijn in het geheel niet slecht …  ”

De dagen lengen al lichtelijk en de zomer is in aantocht”.

 

Onjuist archaïsch taalgebruik
Voor huisgenoot W. en zijn overleden zus Margreet was het gebruiken van deze woorden een spelletje, maar mensen die veel met juridische documenten in aanraking komen, weten soms echt niet meer hoe ze normaal moeten schrijven.

 

En ook in scripties en wetenschappelijke artikelen wordt vaak zulke gekunstelde taal gebruikt dat het lachwekkend aandoet.

De schrijvers menen soms dat de tekst meer indruk maakt als ze woorden als ‘thans’, ‘reeds, ‘behoudens’, ‘alsmede’ en ‘blijkens’ gebruiken, in plaats van ‘nu’,  ‘al’, ‘behalve’, ‘en (ook)’ en ‘wat blijkt uit’.

 

Voorbeelden van juridisch taalgebruik
Hieronder geef ik wat voorbeelden van zinnen in juridische documenten, waarin archaïsch taalgebruik gangbaar is.


Beantwoordt de strekking van een nietige bepaling in de Overeenkomst in een zodanige mate aan die van een andere, als geldig aan te merken bepaling, dat aangenomen moet worden dat die andere bepaling in de Overeenkomst zou zijn opgenomen indien van de eerstgenoemde wegens haar ongeldigheid zou zijn afgezien, dan komt haar de werking van die andere bepaling toe, behoudens in zoverre dit onredelijk zou zijn jegens een belanghebbende die geen Partij is bij de Overeenkomst.

 

Gedaagde ontkent en betwist al hetgeen eiseres in de dagvaarding heeft gesteld, behoudens voor zover enige stelling in het onderstaande uitdrukkelijk als juist wordt erkend.

 

Ik heb nimmer betwist dat het opgenomen telefoongesprek heeft plaatsgevonden. Spoedig na het gesprek ben ik erachter gekomen dat Trademark mij met listige en bedrieglijke kunstgrepen op een dwaalspoor heeft gebracht. In de jurisprudentie is inmiddels veelvuldig vastgesteld welke onrechtmatige kunstgrepen dat zijn; deze zijn op identieke wijze ook in mijn situatie toegepast. Vervolgens heb ik onmiddellijk en meerdere malen een beroep gedaan op vernietigbaarheid van de overeenkomst, voor zover deze al tot stand is gekomen, op grond van bedrog c.q. dwaling. Uw opmerking, dat uit deze reactie geen feiten blijken die enige afbreuk doen aan de rechtsgeldigheid van de vordering, kan ik dan ook niet plaatsen.

 

In het onderhavige geval is er sprake van bedrog aan de zijde van Trademark bij het sluiten van de overeenkomsten. Zoals hiervoor is overwogen, heeft Trademark …. willens en wetens misleid met de bedoeling om hen te verleiden om deze overeenkomsten te sluiten. (...) Aldus heeft Trademark gehandeld in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt en dus jegens ... onrechtmatig gehandeld. Voorts geldt dat het bedrog meebrengt dat Trademark wist wat de werkelijke feiten waren. Trademark had daarom haar verweer (...), gelet op de evidente ongegrondheid daarvan, in verband met de betrokken belangen van ... achterwege moeten laten. Door niettemin toch verweer te voeren, is er naar het oordeel van de kantonrechter sprake van misbruik van procesrecht.

 

Ik verzoek u het er tevens toe te leiden

 

In wederzijdse tweede echt …

 

Alle schulden door de aanstaande echtgenoten … aangegaan, welke niet de gewone gang van de huishouding betreffen, alsmede schulden drukkende op … …, zullen komen ten laste van degene hunner door wie die schulden zijn gemaakt … .

 

De koper geeft nu reeds onvoorwaardelijk en onherroepelijk toestemming aan de verkoper dan wel aan een door haar aan te wijzen derde om …

 

Alvorens met een executoriale titel de executie kan beginnen, moet in alle gevallen de titel eerst betekend worden aan de schuldenaar of aan diens adres.

 

Taalgebruik van politici
Politici komen heel vaak met juridisch documenten in contact. Misschien komt het daardoor dat sommigen ondanks hun hoge opleiding geen normale brief kunnen schrijven.

Óf ze gebruiken archaïsche woorden, óf ze maken krakkemikkige zinnen.

 

Over dat laatste schrijf ik een volgende keer.

 

Doe de quiz!

https://doeneke.nl/thans-ouderwets-doe-de-archaische-woordenquiz/

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

blogger

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 162 – Astrologie

 

Toen ik begin 30 was, liet ik een horoscoop maken bij een astrologe in Groningen. Die astrologe was een kennis van een studievriendin die ik toen had. Ik wilde weten hoe ik verder moest in mijn leven.

 

Ik moest opgeven waar, op welke dag en welk tijdstip ik geboren was en zij zocht de astrologische gegevens daarbij.


Dat ik een Waterman ben (een luchtteken), wist ik wel, maar dat zegt niet alles. Ik wist bijvoorbeeld niet dat ik echt véél Waterman-kenmerken heb, omdat bij mijn geboorte niet alleen de zon in het sterrenbeeld Waterman stond, maar ook Mars, Venus en Mercurius.


Dat de ascendant in de astrologie heel belangrijk is, wist ik ook niet. Die van mij staat in Boogschutter (een vuurteken); dat betekent onder andere dat ik de waarheid heel belangrijk vind - iemand die liegt, of onoprecht is, maakt mij kwaad.

'Mijn' maan staat in het sterrenbeeld (= dierenriemteken) Kreeft (een waterteken), in het zevende huis; daardoor ben ik verzorgend en kan ik sfeer scheppen, maar kan ik slecht tegen kritiek.
Dat slecht tegen kritiek kunnen wordt nog versterkt doordat 'mijn' Saturnus in het teken Maagd (een aardeteken) stond bij  mij geboorte.

Kritiek kunnen ontvangen is dus wel een behoorlijk leerpuntje in mijn leven!

Een ander leerpunt heeft ermee te maken dat de planeet Pluto, die 'heerst' over het sterrenbeeld Schorpioen, bij mijn geboorte in het sterrenbeeld Leeuw stond. Bij mijn hele generatie schijnt dat zo te zijn, maar omdat Leeuw en Waterman – mijn sterrenbeeld – tegenover elkaar liggen (opposiet), veroorzaakt de positie van Pluto in mijn horoscoop spanning. Een zekere mate van dwangmatigheid kan het gevolg zijn.
Pluto in Leeuw heeft te maken met wilskracht en de behoefte om diep te graven.


'Mijn' Uranus staat in Tweeling in mijn horoscoop, in het zevende huis.
Het teken Waterman en het teken Tweeling zijn allebei luchttekens (je hebt luchttekens, vuurtekens, aardetekens en watertekens), dus ze versterken elkaar. Deze positie heeft te maken met drang naar vrijheid en dingen willen weten.


Neptunus staat in Weegschaal. Dat heeft te maken met wazigheid en dromerigheid, maar ook met idealisme en met verhalen schrijven.

Duizelt het je al?

 

Enige kernpunten van mijn horoscoop

  • moeite om van iemand afhankelijk te zijn
  • praten met een partner is erg belangrijk
  • veel ideeën; kan anderen goed stimuleren
  • spaarzaam
  • besteedt veel energie aan eigen ontwikkeling (leren), maar leert meer van ervaringen dan van 'leren'
  • kritiek ontvangen is heel moeilijk
  • zit te veel in het denken vast en doet te weinig met het gevoel
  • creatief; zou goed verhalenboek kunnen schrijven
  • kan tekenen of schilderen, maar alleen vanuit het gevoel
  • droomt veel
  • geïnteresseerd in filosofie
  • heeft veel kracht
  • goede intuïtie
  • als partners: Kreeft, Ram, Tweeling en Waterman; mijn ex-man was een Ram, huisgenoot W. is een Waterman
  • emoties slaan op stem en spieren
  • moet zichzelf niet opjutten
  • wil graag harmonie; afkeer van grofheid
  • weinig vrienden, soms afzondering nodig; wel heel intensieve contacten

 

Huisgenoot W.
Toen huisgenoot W. en ik elkaar hadden leren kennen, wilde ik graag weten of wij bij elkaar zouden passen. Huisgenoot was wel bereid om ook zijn horoscoop te laten trekken.

Nadat de astrologe zijn en mijn horoscoop met elkaar had vergeleken, kon ze ons vertellen dat we met een gerust hart de relatie konden voortzetten. En ze had gelijk: we zijn nu al 30 jaar meestal in goede harmonie samen.

Ik sta versteld van de samenvatting van zijn karaktertrekken die ze destijds heeft opgeschreven en die ik nu voor de eerste keer in jaren weer bekijk: ze kloppen precies!

 

Horoscopen in tijdschriften
Door wat ik hierboven heb opgeschreven, begrijp je wel dat de astrologie een heel veel meer omvattend systeem is dan je zou denken als je de horoscooppagina in een tijdschrift bekijkt om te zien waar jij, met jouw sterrenbeeld, in een specifieke maand rekening mee moet houden.

Het zegt nog niet zo veel als je weet dat je 'Ram', 'Stier', 'Tweeling', 'Kreeft', 'Leeuw', 'Maagd', 'Weegschaal', 'Schorpioen', 'Boogschutter', 'Steenbok', 'Waterman' of 'Vissen' bent.


Kenners werken met huizen, vier elementen, hoofdtekens, vaste tekens, beweeglijke tekens, hoeken, aspecten, de ascendant, de descendant, maansknopen (drakenkop en drakenstaart), conjunctie, opposiet, vierkant, driehoek, sextiel, imum coeli (IC, nadir), midhemel (MC; zenit), het gelukspunt etc.

 

Pseudowetenschap
Astrologie mag dan wel als een pseudowetenschap of kwakzalverij beschouwd worden, maar astrologen hebben in de wereldpolitiek zeker een rol gespeeld. En misschien doen ze dat nog wel, zeker in India en naburige landen.

Daarover een volgende keer!

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

blogger

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Rating: 0 sterren
0 stemmen