Blog 131 – Acceptatie – Jacqueline van der Waals

 

Voor mijn serie over de dood in gedichten (blogs 121 t/m 125) had ik een paar maand geleden een gedicht van Jacqueline van der Waals (1868 – 1922) in gedachten: Annunciatie.

(Uit: Laatste Verzen, 1922) (overgave)


Ik heb daar toen van afgezien omdat ik het niet vond passen bij hoe mijn tweelingzus ‘Rina’ is overleden en omdat het erg religieus is, wat veel mensen afschrikt.

Zie http://www.bouwebrouwer.nl/gedichten/annunciatie.html

 

Jacqueline Elisabeth van der Waals was een dochter van de Nobelprijswinnaar natuurkunde J.D. van der Waals.

Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacqueline_E._van_der_Waals

 

Later kwam ik een ander gedicht van deze introverte dichteres tegen: Acceptatie. Dat vond ik mooi, al is de taal ouderwets en moeten allerlei coole mensen er misschien om gniffelen of halen ze er hun schouders over op.


Het gedicht spreekt mij aan, al is het natuurlijk niet een op een op mij van toepassing.

Wie wil er nu niet geaccepteerd worden zoals hij of zij is?

 

Toen huisgenoot W. en ik lang geleden een serieuze relatie kregen, zei hij tegen mij: “Ik zal je beschermen”.

Mijn antwoord was: “Dat vind ik lief van je, maar het allerbelangrijkste vind ik dat je me accepteert zoals ik ben”.


En dat doet hij. Dat is de basis van ons ‘succes’.

 

Hieronder het gedicht.

 

----------------------------------------

Heb mij lief, gelijk ik ben

 

Ik zou tot al mijn vrienden willen gaan
-Ook wel tot hen, die niet mijn vrienden zijn-
En vragen: Heb mij lief, gelijk ik ben
En stel aan mij geen eischen. Zie, ik kan
Niet onderhoudend praten, niet gevat
Of geestig zijn, en niet vertrouwelijk
Vertellen van mij zelf of van mijn ziel...
Wat zouden we ons vermoeien voor elkaar?

Laat mij maar zwijgend naast u zitten, stil
Verdiept in eigen werk, eigen gedachten.
Of- als gij praten wilt -spreek gij tot mij.
Ik zal wel luistren, als gij vriendelijk
Met lichten kout mij onderhouden wilt,
Wel lachen om de grappen, die ge zegt,
Wel ernstig kijken, als ge hoog, of diep,
Of ijdel praat van al te diepe dingen...

Maar, als ik dan zoo zwijgend zit, en luister
Naar uw gesprek- of naar het klokgetik-
Of 'k laat de stilte ruischen om ons heen,
-Die ruischt zoo prettig, als de menschen zwijgen-
Als 'k mij dan blij in uw nabijheid voel,
Dan zou ik willen vragen, en de stilte
-Of ons gesprek -verbreken met mijn vraag:
"Zeg, zijt ge ook blij, dat ik naast u zit?"
Spraakt gij dan "Ja", dan zei ik zacht: "Ik ook"...

En dat was alles, wat ik weten wou
En al, wat gij van mij behoeft te weten.

 

Jacqueline van der Waals
Uit: Nieuwe Verzen,
uitgeverij Callenbach (1909)

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 132 – Syno- en andere -niemen

Synoniemen, antoniemen, homoniemen en controniemen zijn taalverschijnselen die allemaal in dezelfde categorie vallen. Ze kunnen behoorlijk verwarrend zijn voor mensen die graag een vreemde taal (beter) willen leren lezen, spreken en verstaan.

 

Synoniemen – gelijke betekenis
De meeste mensen weten wel wat een synoniem is:
een woord dat dezelfde of ongeveer gelijke betekenis heeft als een of meer andere woorden
(Van Dale).

 

Voorbeelden zijn:
liegen/jokken;
wc/toilet;
schrijver/auteur;
praten/spreken;
rijwiel/fiets;
portemonnee/beurs;
voetpad/wandelpad;
trottoir/stoep;
vloerbedekking/tapijt;
misvatting/abuis;
grap/bak/mop.

 

Als je zelf iets schrijft, bijvoorbeeld een blog, is het voor de leesbaarheid beter om niet vaak hetzelfde woord te gebruiken, maar in plaats daarvan een synoniem.

 

Antoniemen – tegengestelde betekenis
Wat een antoniem is, is al veel minder bekend, denk ik:
een woord waarvan de betekenis tegengesteld is aan die van een ander woord.

 

Voorbeelden daarvan zijn:
goed/slecht;
mooi/lelijk;
dom/intelligent;
goed/fout;
duidelijk/onduidelijk;
donker/licht.

 

Homoniemen – zelfde spelling, andere betekenis
Verder heb je nog homoniemen. Dat zijn woorden die hetzelfde klinken, maar een andere betekenis hebben.
Er zijn er heel veel van.

 

Voorbeelden:
hart/hard
(eigenlijk een homofoon);
rat/rad;
licht/ligt;
regent
(eigenlijk een homogram of homograaf);
kater;
bank;
schop;
blik;
arm;
bevallen;
gerecht;
stoppen;
loper;
gelden;
liever;
bak;
kopjes;
afvallen;
zweren;
leiding;
slang;
schaal;
bende;
verzet;
bestek;
kas;
vorst;
stof;
kussen;
zitting;
boer;
gram;
varen;
uitslag,
inhalen
enz.

 

Beddengoed
Beddengoed schijnt te grossieren in homoniemen. Denk maar eens aan de conference van de aan het eind van de jaren zestig bekende rooms-katholieke cabaretier Fons Jansen, met zijn “De deken vond het kussen te laken” en “De deken is de man die binnen het bisdom de lakens uitdeelt”.


De volgende voorstelling van Fons Jansen is leuk om te bekijken en te beluisteren:

https://www.youtube.com/watch?v=XtCHbsPjqAo


Overigens las ik onlangs in de rubriek Taal  in Trouw dat de oudste schriftelijke vindplaats van dit mopje over beddengoed al te vinden was in een limerick van John O’Mill uit 1957:


“Toen de deken van de dom te Aken
deskundig in wereldse zaken
werd gevraagd of een zoen
scha aan de ziel kon doen
bleek de deken het kussen te laken”.

https://www.trouw.nl/opinie/nog-eenmaal-lachen-met-het-beddengoed~b073fb0d/

 

Als we het over beddengoed hebben, is het woord slopen/sloop trouwens ook een homoniem.

 

Homoniemen in het Engels
Ook in het Engels
zijn er veel homoniemen, zoals:

- (to) address (iemand aanspreken; een adres);
- band
(een muziekgroep; een lint/strook/band);
- (a) current
(een stroom; huidig/ gangbaar);
- lie
(liegen/ een leugen; liggen);
- match
(een lucifer; wedstrijd; bij elkaar passen;
- mean
(gemiddelde; gemeen);
- rose (een roos; verleden tijd van opstaan);
- tender
(teder/mals; ergens op inschrijven).

 

En dan zijn er nog controniemen! – zelfde spelling, volstrekt tegengestelde betekenis

Ik kende het verschijnsel van woorden die hetzelfde zijn, maar juist een tegengestelde betekenis hebben, natuurlijk wel, maar tot voor kort had ik het woord controniem nog nooit gehoord.


We weten allemaal dat ‘lenen’ twee tegengestelde betekenissen heeft, namelijk aan iemand iets lenen en van iemand iets lenen.

Hetzelfde geldt voor ‘leren’: aan iemand iets leren (onderwijzen) en van iemand iets leren.

En denk maar eens aan het woord ‘op’. Als je op bent, ben je wakker (geworden). Maar je kunt ook zeggen dat je op bent en juist bedoelen dat je heel moe bent.

Als iets ‘over’ is, dan is het voorbij, maar het kan er juist ook nog zijn, namelijk in de betekenis van iets wat overgebleven is – een restje.

Ons traditionele woord voor gemeen, hard, onbarmhartig is ‘wreed’, maar in de jongerentaal heeft het woord een tegenovergestelde betekenis gekregen: geweldig, steengoed.

 

Engelse controniemen
Controniemen zullen in alle talen wel voorkomen.


In het Engels
is dat zeker het geval.

Neem bijvoorbeeld het werkwoord to bolt. Het betekent zowel ‘iets vergrendelen’ als ‘op de vlucht slaan’, ‘de benen nemen’.

To cleave betekent ‘splijten, klieven’ (scheiden dus), maar to cleave to is juist ergens aan ‘kleven, gehecht zijn’. Cleave to old customs betekent: ‘oude gewoonten trouw blijven’.

To lease kan betekenen dat je iets verhuurt, maar ook dat je het juist huurt. Verwarrend!

Het woord left is te vergelijken met het hierboven genoemde, Nederlandse woord ‘over’.
Aan de ene kant betekent het dat iemand is weggegaan (departed), aan de andere kant is het iets wat (over)gebleven is (remained).

To dust  heeft ook twee tegengestelde betekenissen. De ene betekenis is, ‘bestrooien, bestuiven’, stoffig maken’, de andere is juist ‘afstoffen’.

En bound  betekent enerzijds dat je ergens aan gebonden of verbonden bent en anderzijds dat je weggaat: Homeward bound
(Op weg naar huis).

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Rating: 5 sterren
1 stem

 

Blog 133 – Liedjes in het Frysk / Fryske ferskes

 

Als het coronavirus niet had toegeslagen was Rob de Nijs, ondanks zijn 78 jaar en de diagnose ziekte van Parkinson, misschien nog wel doorgegaan met optreden. Hele generaties zijn met zijn muziek opgegroeid.

 

Toen ik ongeveer 14 was, sloeg zijn eerste hit Ritme van de regen in als een bom.
“Ik ken nu de betekenis van tegenslag, omdat je met m’n hart verdween”!

Het was jammer genoeg niet een oorspronkelijk Nederlands liedje, maar een vertaling van Rhythm of the Rain, gezongen door de Amerikaanse band The Cascades.

https://www.youtube.com/watch?v=atBHigLPeig

 

Ritme van de regen
Voor mij is Rob de Nijs altijd in de eerste plaats verbonden geweest met Ritme van de regen, en veel minder met latere hits van hem als Jan Klaassen de trompetter, Dag zuster Ursula, Malle Babbe of Banger hart.

 

In het Fries
Vanmiddag hoorde ik op de radiozender Frysk FM opeens de melodie van Ritme van de regen. Het bleek een Friestalige versie te zijn, die heette: It spyt my sa (“Het spijt me zo”). 

Ik ontdekte dat de Friese versie gezongen wordt door Country Wytske (Wietske Laverman), op haar cd Groetnis ut Fryslan.


Mijn Fries is zacht gezegd niet zo goed, maar het valt op dat het taalgebruik in de Nederlandse en Engelse tekst wel wat braver – beschaafder kun je ook zeggen – is dan in de Friese.

 

Zie de tekst hieronder.

 

Ik hear de rein wer tikjen op myn solder rút 
stront myn nocht [schoon genoeg] ha ik derfan,
ik moat potdorie mei dy smarrige hûn [hond] derút
al kin dat bist der neat oan dwaan [doen].


Alles brekt my hieltiid by de hannen ôf
neat giet wurklik sa’t it moat,
sûnt ik frijgesel bin, ja, do hiest genôch [hebt genoeg?]
want neffens [volgens] dy skeat ik tekoart.


O, sis leave, och it spyt my sa
wolsto miskien in hiel lyts bytsje meilie [medelijden] ha,
ik woe wol op myn knibbels [knieën ]no krûpende nei dy ta.


Ik wit net hoe’t ik sunder dy no fjirder moat,
sit mei mysels no yn’e tiis [in de knoop; in de war].
In twadde kâns dat is no wat ik freegje, skat,
myn libben sûnder dy is griis.


Ik freegje dy noch ien kear potjanhinnekont [verdorie]
set asjebleaft it ljocht op grien,
dan sil ik dy bewiize dat it goed komt want,
ik wit do hast gjin hert fan stien.


O, sis leave och it spyt my sa
wolsto miskien in hiel lyts bytsje meilie [medelijden] ha,
ik woe wol op myn knibbels [knieën]no krûpende nei dy ta.


Ik freegje dy noch ien kear potjanhinnekont …
set asjebleaft it ljocht op grien [groen],
dan sil ik dy bewiize dat it goed komt want,
ik wit do hast gjin hert fan stien.

 

https://www.youtube.com/watch?v=IneuZaN0T2k


Wat ook wel leuk is, is Country Wytske’s Friestalige versie van Comment ça va, van The Shorts.

Luister maar eens naar https://www.youtube.com/watch?v=tKylRYfNQZo

 

Uitleg van Friese woorden

Zie http://www.henkwolf.nl/wurdlist-nederlansk-frysk/ en

https://www.dbnl.org/tekst/troe002tste01_01/troe002tste01_01.pdf

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen