Blog 131 – Acceptatie – Jacqueline van der Waals

 

Voor mijn serie over de dood in gedichten (blogs 121 t/m 125) had ik een paar maand geleden een gedicht van Jacqueline van der Waals (1868 – 1922) in gedachten: Annunciatie.

(Uit: Laatste Verzen, 1922) (overgave)


Ik heb daar toen van afgezien omdat ik het niet vond passen bij hoe mijn tweelingzus ‘Rina’ is overleden en omdat het erg religieus is, wat veel mensen afschrikt.

Zie http://www.bouwebrouwer.nl/gedichten/annunciatie.html

 

Jacqueline Elisabeth van der Waals was een dochter van de Nobelprijswinnaar natuurkunde J.D. van der Waals.

Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacqueline_E._van_der_Waals

 

Later kwam ik een ander gedicht van deze introverte dichteres tegen: Acceptatie. Dat vond ik mooi, al is de taal ouderwets en moeten allerlei coole mensen er misschien om gniffelen of halen ze er hun schouders over op.


Het gedicht spreekt mij aan, al is het natuurlijk niet een op een op mij van toepassing.

Wie wil er nu niet geaccepteerd worden zoals hij of zij is?

 

Toen huisgenoot W. en ik lang geleden een serieuze relatie kregen, zei hij tegen mij: “Ik zal je beschermen”.

Mijn antwoord was: “Dat vind ik lief van je, maar het allerbelangrijkste vind ik dat je me accepteert zoals ik ben”.


En dat doet hij. Dat is de basis van ons ‘succes’.

 

Hieronder het gedicht.

 

----------------------------------------

Heb mij lief, gelijk ik ben

 

Ik zou tot al mijn vrienden willen gaan
-Ook wel tot hen, die niet mijn vrienden zijn-
En vragen: Heb mij lief, gelijk ik ben
En stel aan mij geen eischen. Zie, ik kan
Niet onderhoudend praten, niet gevat
Of geestig zijn, en niet vertrouwelijk
Vertellen van mij zelf of van mijn ziel...
Wat zouden we ons vermoeien voor elkaar?

Laat mij maar zwijgend naast u zitten, stil
Verdiept in eigen werk, eigen gedachten.
Of- als gij praten wilt -spreek gij tot mij.
Ik zal wel luistren, als gij vriendelijk
Met lichten kout mij onderhouden wilt,
Wel lachen om de grappen, die ge zegt,
Wel ernstig kijken, als ge hoog, of diep,
Of ijdel praat van al te diepe dingen...

Maar, als ik dan zoo zwijgend zit, en luister
Naar uw gesprek- of naar het klokgetik-
Of 'k laat de stilte ruischen om ons heen,
-Die ruischt zoo prettig, als de menschen zwijgen-
Als 'k mij dan blij in uw nabijheid voel,
Dan zou ik willen vragen, en de stilte
-Of ons gesprek -verbreken met mijn vraag:
"Zeg, zijt ge ook blij, dat ik naast u zit?"
Spraakt gij dan "Ja", dan zei ik zacht: "Ik ook"...

En dat was alles, wat ik weten wou
En al, wat gij van mij behoeft te weten.

 

Jacqueline van der Waals
Uit: Nieuwe Verzen,
uitgeverij Callenbach (1909)

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 132 – Syno- en andere -niemen

Synoniemen, antoniemen, homoniemen en controniemen zijn taalverschijnselen die allemaal in dezelfde categorie vallen. Ze kunnen behoorlijk verwarrend zijn voor mensen die graag een vreemde taal (beter) willen leren lezen, spreken en verstaan.

 

Synoniemen – gelijke betekenis
De meeste mensen weten wel wat een synoniem is:
een woord dat dezelfde of ongeveer gelijke betekenis heeft als een of meer andere woorden
(Van Dale).

 

Voorbeelden zijn:
liegen/jokken;
wc/toilet;
schrijver/auteur;
praten/spreken;
rijwiel/fiets;
portemonnee/beurs;
voetpad/wandelpad;
trottoir/stoep;
vloerbedekking/tapijt;
misvatting/abuis;
grap/bak/mop.

 

Als je zelf iets schrijft, bijvoorbeeld een blog, is het voor de leesbaarheid beter om niet vaak hetzelfde woord te gebruiken, maar in plaats daarvan een synoniem.

 

Antoniemen – tegengestelde betekenis
Wat een antoniem is, is al veel minder bekend, denk ik:
een woord waarvan de betekenis tegengesteld is aan die van een ander woord.

 

Voorbeelden daarvan zijn:
goed/slecht;
mooi/lelijk;
dom/intelligent;
goed/fout;
duidelijk/onduidelijk;
donker/licht.

 

Homoniemen – zelfde spelling, andere betekenis
Verder heb je nog homoniemen. Dat zijn woorden die hetzelfde klinken, maar een andere betekenis hebben.
Er zijn er heel veel van.

 

Voorbeelden:
hart/hard
(eigenlijk een homofoon);
rat/rad;
licht/ligt;
regent
(eigenlijk een homogram of homograaf);
kater;
bank;
schop;
blik;
arm;
bevallen;
gerecht;
stoppen;
loper;
gelden;
liever;
bak;
kopjes;
afvallen;
zweren;
leiding;
slang;
schaal;
bende;
verzet;
bestek;
kas;
vorst;
stof;
kussen;
zitting;
boer;
gram;
varen;
uitslag,
inhalen
enz.

 

Beddengoed
Beddengoed schijnt te grossieren in homoniemen. Denk maar eens aan de conference van de aan het eind van de jaren zestig bekende rooms-katholieke cabaretier Fons Jansen, met zijn “De deken vond het kussen te laken” en “De deken is de man die binnen het bisdom de lakens uitdeelt”.


De volgende voorstelling van Fons Jansen is leuk om te bekijken en te beluisteren:

https://www.youtube.com/watch?v=XtCHbsPjqAo


Overigens las ik onlangs in de rubriek Taal  in Trouw dat de oudste schriftelijke vindplaats van dit mopje over beddengoed al te vinden was in een limerick van John O’Mill uit 1957:


“Toen de deken van de dom te Aken
deskundig in wereldse zaken
werd gevraagd of een zoen
scha aan de ziel kon doen
bleek de deken het kussen te laken”.

https://www.trouw.nl/opinie/nog-eenmaal-lachen-met-het-beddengoed~b073fb0d/

 

Als we het over beddengoed hebben, is het woord slopen/sloop trouwens ook een homoniem.

 

Homoniemen in het Engels
Ook in het Engels
zijn er veel homoniemen, zoals:

- (to) address (iemand aanspreken; een adres);
- band
(een muziekgroep; een lint/strook/band);
- (a) current
(een stroom; huidig/ gangbaar);
- lie
(liegen/ een leugen; liggen);
- match
(een lucifer; wedstrijd; bij elkaar passen;
- mean
(gemiddelde; gemeen);
- rose (een roos; verleden tijd van opstaan);
- tender
(teder/mals; ergens op inschrijven).

 

En dan zijn er nog controniemen! – zelfde spelling, volstrekt tegengestelde betekenis

Ik kende het verschijnsel van woorden die hetzelfde zijn, maar juist een tegengestelde betekenis hebben, natuurlijk wel, maar tot voor kort had ik het woord controniem nog nooit gehoord.


We weten allemaal dat ‘lenen’ twee tegengestelde betekenissen heeft, namelijk aan iemand iets lenen en van iemand iets lenen.

Hetzelfde geldt voor ‘leren’: aan iemand iets leren (onderwijzen) en van iemand iets leren.

En denk maar eens aan het woord ‘op’. Als je op bent, ben je wakker (geworden). Maar je kunt ook zeggen dat je op bent en juist bedoelen dat je heel moe bent.

Als iets ‘over’ is, dan is het voorbij, maar het kan er juist ook nog zijn, namelijk in de betekenis van iets wat overgebleven is – een restje.

Ons traditionele woord voor gemeen, hard, onbarmhartig is ‘wreed’, maar in de jongerentaal heeft het woord een tegenovergestelde betekenis gekregen: geweldig, steengoed.

 

Engelse controniemen
Controniemen zullen in alle talen wel voorkomen.


In het Engels
is dat zeker het geval.

Neem bijvoorbeeld het werkwoord to bolt. Het betekent zowel ‘iets vergrendelen’ als ‘op de vlucht slaan’, ‘de benen nemen’.

To cleave betekent ‘splijten, klieven’ (scheiden dus), maar to cleave to is juist ergens aan ‘kleven, gehecht zijn’. Cleave to old customs betekent: ‘oude gewoonten trouw blijven’.

To lease kan betekenen dat je iets verhuurt, maar ook dat je het juist huurt. Verwarrend!

Het woord left is te vergelijken met het hierboven genoemde, Nederlandse woord ‘over’.
Aan de ene kant betekent het dat iemand is weggegaan (departed), aan de andere kant is het iets wat (over)gebleven is (remained).

To dust  heeft ook twee tegengestelde betekenissen. De ene betekenis is, ‘bestrooien, bestuiven’, stoffig maken’, de andere is juist ‘afstoffen’.

En bound  betekent enerzijds dat je ergens aan gebonden of verbonden bent en anderzijds dat je weggaat: Homeward bound
(Op weg naar huis).

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Rating: 5 sterren
2 stemmen

 

Blog 133 – Liedjes in het Frysk / Fryske ferskes

 

Als het coronavirus niet had toegeslagen was Rob de Nijs, ondanks zijn 78 jaar en de diagnose ziekte van Parkinson, misschien nog wel doorgegaan met optreden. Hele generaties zijn met zijn muziek opgegroeid.

 

Toen ik ongeveer 14 was, sloeg zijn eerste hit Ritme van de regen in als een bom.
“Ik ken nu de betekenis van tegenslag, omdat je met m’n hart verdween”!

Het was jammer genoeg niet een oorspronkelijk Nederlands liedje, maar een vertaling van Rhythm of the Rain, gezongen door de Amerikaanse band The Cascades.

https://www.youtube.com/watch?v=atBHigLPeig

 

Ritme van de regen
Voor mij is Rob de Nijs altijd in de eerste plaats verbonden geweest met Ritme van de regen, en veel minder met latere hits van hem als Jan Klaassen de trompetter, Dag zuster Ursula, Malle Babbe of Banger hart.

 

In het Fries
Vanmiddag hoorde ik op de radiozender Frysk FM opeens de melodie van Ritme van de regen. Het bleek een Friestalige versie te zijn, die heette: It spyt my sa (“Het spijt me zo”). 

Ik ontdekte dat de Friese versie gezongen wordt door Country Wytske (Wietske Laverman), op haar cd Groetnis ut Fryslan.


Mijn Fries is zacht gezegd niet zo goed, maar het valt op dat het taalgebruik in de Nederlandse en Engelse tekst wel wat braver – beschaafder kun je ook zeggen – is dan in de Friese.

 

Zie de tekst hieronder.

 

Ik hear de rein wer tikjen op myn solder rút 
stront myn nocht [schoon genoeg] ha ik derfan,
ik moat potdorie mei dy smarrige hûn [hond] derút
al kin dat bist der neat oan dwaan [doen].


Alles brekt my hieltiid by de hannen ôf
neat giet wurklik sa’t it moat,
sûnt ik frijgesel bin, ja, do hiest genôch [hebt genoeg?]
want neffens [volgens] dy skeat ik tekoart.


O, sis leave, och it spyt my sa
wolsto miskien in hiel lyts bytsje meilie [medelijden] ha,
ik woe wol op myn knibbels [knieën ]no krûpende nei dy ta.


Ik wit net hoe’t ik sunder dy no fjirder moat,
sit mei mysels no yn’e tiis [in de knoop; in de war].
In twadde kâns dat is no wat ik freegje, skat,
myn libben sûnder dy is griis.


Ik freegje dy noch ien kear potjanhinnekont [verdorie]
set asjebleaft it ljocht op grien,
dan sil ik dy bewiize dat it goed komt want,
ik wit do hast gjin hert fan stien.


O, sis leave och it spyt my sa
wolsto miskien in hiel lyts bytsje meilie [medelijden] ha,
ik woe wol op myn knibbels [knieën]no krûpende nei dy ta.


Ik freegje dy noch ien kear potjanhinnekont …
set asjebleaft it ljocht op grien [groen],
dan sil ik dy bewiize dat it goed komt want,
ik wit do hast gjin hert fan stien.

 

https://www.youtube.com/watch?v=IneuZaN0T2k


Wat ook wel leuk is, is Country Wytske’s Friestalige versie van Comment ça va, van The Shorts.

Luister maar eens naar https://www.youtube.com/watch?v=tKylRYfNQZo

 

Uitleg van Friese woorden

Zie http://www.henkwolf.nl/wurdlist-nederlansk-frysk/ en

https://www.dbnl.org/tekst/troe002tste01_01/troe002tste01_01.pdf

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 134 – Obstakels

 

Ik las in de krant dat de beroemde Amerikaanse opperrechter  Ruth Bader Ginsburg als vrouw (van joodse afkomst, geboren in 1933) heel wat obstakels heeft moeten overwinnen voordat ze de hoge positie van lid van het Amerikaanse Hooggerechtshof kreeg – de Supreme Court of the United States (SCOTUS).

 

Toen ze als topstudent aan twee beroemde universiteiten – Harvard en Columbia – was afgestudeerd in de rechten, wilde geen enkele rechter van het Hooggerechtshof haar als assistent (law clerk) aannemen.

En zelfs bij een rechter van een district court werd ze pas aangenomen toen de universiteitsdocent die haar had aanbevolen, beloofde ook een mannelijke student paraat te houden “voor het geval de klus te zwaar voor haar zou blijken te zijn”.

 

Dit gebeurde in 1960.

 

Na haar assistentschap lukte het haar ook niet om bij een advocatenbureau aangenomen te worden.
Volgens haarzelf kwam dat doordat ze joods, vrouw en moeder was.

 

Uiteindelijk ging ze daarom rechten doceren aan de Rutgers University (New Jersey) en Columbia University.

Voor burgerrechtenorganisatie ACLU * pleitte ze in de jaren 1970 in zes rechtszaken over discriminatie van vrouwen.
Vijf daarvan won ze.

 

In 1993 werd Bader Ginsburg zelf als lid van het Hooggerechtshof benoemd. Door president Clinton, als tweede vrouw ooit.
In september 2020 was ze nog steeds in functie toen ze overleed.

 

Zie ook: https://www.elsagroenmanwarmelink.nl/blogs-71-80#blog-72
(Doodnormaal; vrouwen ondergeschikt aan mannen)

 

 

Positie van vrouwen
Ik wil me niet met "the Notorious RBG" vergelijken, maar ook ik ben tegen allerlei obstakels aangelopen als gevolg van de langdurig door mannen gedomineerde maatschappij.

 

In 1966 haalden mijn tweelingzus en ik op 17-jarige leeftijd ons hbs-B-diploma. We hadden er hard voor moeten werken, want de wiskundevakken kwamen ons bepaald niet aanwaaien – in tegenstelling tot de andere vakken.

 

Daarna wist ik niet goed wat ik verder wilde – eigenlijk denk ik dat ik wilde gaan "leven" – maar mijn zus en ik ontvingen ook geen enkele aanmoediging van ouders (https://www.elsagroenmanwarmelink.nl/blogs-11-20#blog-11) of docenten om aan de universiteit verder te studeren.

Daar leidde de hbs-B in principe wél voor op – al sinds 1873. **

 

De meeste mannelijke klasgenoten – bleek later – gingen wél studeren, vaak wis- en natuurkunde, maar van de zes meisjes in de klas (van de ongeveer 35 leerlingen) werd dat gewoon niet verwacht, blijkbaar.

 

Alleen meisjes die ook universitair geschoolde ouders (vader!) hadden, of erg goed in wiskunde waren, vormden soms een uitzondering.

 

Je werd zelfs niet gestimuleerd om een taal te gaan studeren, hoe goed je cijfers daarvoor ook waren.
Welnee zeg, als je hbs-B gehaald hebt, ga je toch geen taal studeren?

 

 

Geen aanleg voor talen
Veel mannelijke klasgenoten
hadden totaal geen aanleg voor talen.

Laatst hoorde ik nog van een oud-klasgenoot – doctor in de wis- en natuurkunde – dat een andere jongen bij ons in B5 het jaar daarvoor voor zijn eindexamen gezakt was, met vijf tienen voor de drie wiskundevakken plus natuurkunde plus scheikunde, omdat hij er niet in was geslaagd voor de vier talen (Frans, Duits, Engels en Nederlands) samen minimaal 20 punten te halen.


Ook eerstgenoemde klasgenoot had grote moeite met de taalvakken.

Bij  mijn zus en mij was het omgekeerd, alleen waren de cijfers iets minder extreem.

 

 

Niet gestimuleerd om te studeren
Niet dat ik per se een universitaire studie wilde doen, maar ik had wel graag wat meer begeleiding gehad bij de beslissing over wat er mogelijk was en wat bij mij paste.


In die tijd had je nog geen decanen, vertrouwenspersonen, counselors of maatschappelijk werkers of wat dan ook in het middelbaar onderwijs.
En er was een veel minder grote variatie in opleidingen in het hoger onderwijs dan er nu is.

 

 

Van alles en nog wat
Ik kan me herinneren dat mijn ouders een groot boekwerk in huis hadden gehaald met summiere informatie over allerlei hbo-opleidingen.


Dat waren bijvoorbeeld het conservatorium, de kunstacademie en verschillende technische opleidingen, maar als je daar niet voldoende aanleg voor had, bleven er alleen beroepen in de gezondheidszorg, het onderwijs en de hulpverlening over – in mijn herinnering tenminste.

 

Uiteindelijk ging ik maatschappelijk werk studeren. Met een christelijke opvoeding kom je er tenslotte vaak op uit dat je mensen wilt 'helpen'.

 

Het bleek alleen al gauw dat mijn belangstelling en talenten daar helemaal niet lagen.

Ik had de meeste belangstelling voor vakken als filosofie, politicologie en cultuurgeschiedenis. Die kregen we daar namelijk ook.

 

Later werkte ik in een eethuis, was ik bijstandsmoeder, volgde ik een directiesecretaresseopleiding, een opleiding tot tolk-vertaler Engels, was ik een tijdje docent en deed ik een MBA-opleiding milieu en arbo.

 

 

Journalistiek
Een stagebegeleidster op de sociale academie die mijn verslagen moest beoordelen, zei eens tegen mij dat die verslagen zo goed te lezen waren.

Ik zou eigenlijk iets met journalistiek moeten gaan doen.

 

Tja, journalistiek. Toen de stagebegeleidster dat zei, viel er geen kwartje bij mij. Ik en mijn familie zaten vast in het idee dat je moest afmaken waar je aan begonnen was.

 

En bovendien, toen ik mijn hbs-diploma gehaald had, was er nog niet eens een school voor journalistiek.

Ik heb het opgezocht: de School voor Journalistiek in Utrecht werd pas in oktober 1966 opgericht. Én je zou helemaal naar Utrecht moeten!

 


De wonderen zijn de wereld nog niet uit
But lo and behold!

Een paar jaar geleden kreeg ik opeens de behoefte om stukjes te schrijven over wat me bezighoudt.

En al verdien ik er mijn geld niet mee, je zou toch kunnen zeggen dat de cirkel rond is.

 

*    American Civil Liberties Union.
Zie https://www.aclu.org/about-aclu en https://en.wikipedia.org/wiki/American_Civil_Liberties_Union .

RBG richtte in 1971 samen met anderen de Women’s Rights Project binnen de ACLU op.

 

** Voor informatie over de ‘hogere burgerschool’ (hbs) zie:

https://www.historischnieuwsblad.nl/de-andere-schoolstrijd/.

De hbs-A-richting wordt daar overigens niet in genoemd.

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 135 – Zoete melk met room

 

Huisgenoot W. en ik gingen een eindje wandelen. Je moet toch iets doen om in conditie te blijven.


Ik vroeg:
“Waar gaan we heen? Rechtdoor maar?”

“Ja, toe maar, zoete melk met room”, zei huisgenoot. Hij kan heel onverwacht uit de hoek komen …. .

 

Vertalen en cultuur
Dan denk ik natuurlijk meteen aan het probleem dat het zou opleveren als zo’n conversatie in een te vertalen tekst zou opduiken.

Of, nog erger, in een conversatie of toespraak waarbij je consecutief of simultaan moet tolken (= mondeling vertalen).

 

Iemand die niet begrijpt waar zo’n uitspraak vandaan komt, zal er (in het Engels) misschien letterlijk
Yes, fresh milk with cream sitting on top” van maken – of zoiets.


Of (in het Duits):
 “Ja, frische Milch mit Sahne”.

Maar zo eenvoudig is het niet!

Een vertaler moet weten wat de context is van wat er gezegd of geschreven wordt.
Zie blog 41.

 

 

Waar verwijst het naar?
Je moet echt wel Nederlands als moedertaal hebben, of hier al heel lang wonen, om te begrijpen waar huisgenoot W. aan dacht toen hij zei:  “Ja, zoete melk met room”.


Naar het volgende liedje namelijk, dat niet al te jonge Nederlanders allemaal kennen:

Schuitje varen, theetje drinken,
Varen we naar de Overtoom.
Drinken er zoete melk met room
.
Zoete melk met brokken,
Kindje mag niet jokken.

 

Voor de melodie:
http://liedjes.famkleinvelderman.nl/kinderliedjes-s.htm#Schuitje%20varen,%20theetje%20drinken

 

 

Hoe moet je het vertalen?
Maar dan nog.

 

Al weet je dat het zinnetje uit een bekend kinderliedje (zie ook blog 116) komt, dan moet je toch nog een anderstalig equivalent vinden en dat is helemaal niet eenvoudig.

 

Ik ging op Internet op zoek naar een Engelstalig liedje over een bootje en vond er een.

 

Row, row, row your boat  is een heel bekend Engels kinderliedje.

 

Als huisgenoot Engelstalig was opgevoed, had hij misschien gezegd:

Yes, merrily, merrily, merrily, merrily”,

en dan had ik, huisgenoot zijnde van huisgenoot, hem ook begrepen. En de Engelse lezers van de tekst ook.

 

https://www.youtube.com/watch?v=rafox-9P3r8

 

Het gaat hier immers allebei over bootje varen?

Row, row, row your boat
Gently down the stream
Merrily merrily, merrily, merrily
Life is but a dream.

 

 

Gelukkig is er internet.

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 3 sterren
1 stem

 

Blog 136 – Eigenaardigheden van taal – volgorde van bijvoeglijke naamwoorden

 

Voor moedertaalsprekers van het Engels (of het Nederlands, of …) zijn bepaalde eigenschappen van de taal vanzelfsprekend, maar voor buitenlanders kunnen diezelfde eigenschappen bijzonder lastig onder de knie te krijgen zijn.

 

Neem de volgorde van bijvoeglijke naamwoorden.

In 2016 twitterde BBC-redacteur Matthew Anderson over dat onderwerp.

Als voorbeeld gaf hij de Engelse zin:

You can have a lovely little old rectangular green French silver whittling knife

(een mooi klein oud rechthoekig groen Frans zilveren houtsnijmes(je)).

[In de Nederlandse vertaling is whittling trouwens geen bijvoeglijk naamwoord, maar in het Engels kun je het wel zo opvatten, omdat het niet vastzit aan het zelfstandig naamwoord (in dit geval knife). Een whittling knife  is zoiets als een houtsnijmes.

Overigens begrijp ik niet hoe een mesje tegelijkertijd groen en zilver kan zijn, tenzij het handvat groen is.

Maar dat terzijde.]

 

Volgorde is gebonden aan regels
Matthew Anderson kwam tot de conclusie dat de volgorde van de Engelse zin precies zo moest zijn als hierboven aangegeven. Een andere volgorde zou heel raar klinken.

 

Volgens hem komt dat doordat de volgorde van bijvoeglijke naamwoorden in het Engels altijd als volgt is:

- opinion
- size
- age
- shape
- colour
- origin
- material
 -purpose
.

 


Voor de volledigheid:
Eigenlijk moet number (aantal) daar nog aan toegevoegd worden, als eerste.
En tussen age en shape zou je nog temperature  kunnen plaatsen.

 

 Dus:
bijvoeglijke naamwoorden die een oordeel/mening/opinie (lovely) uitdrukken komen eerst, daarna grootte (little), leeftijd (old), vorm (rectangular), herkomst (French), materiaal (silver) en als laatste doel (whittling).

 

Overigens geeft Cambridge Dictionary twee categorieën meer, namelijk:

opinion, size, physical quality, shape, age, colour, origin, material, type, purpose.

 

Het is opvallend dat Cambridge Dictionary leeftijd (age) na vorm (shape) plaatst.

 

I vóór a of o
Er zijn uitzonderingen! Een uitzondering op de regel is bijvoorbeeld het Engelse equivalent van de grote boze wolf: Big Bad Wolf.

Waarom komt hier de grootte vóór het oordeel/ de mening?


Dat komt door de klank:
net als in het Nederlands zetten Engelssprekenden de klank i altijd voor de klank a of o. Zigzag (niet: zagzig), wipwap (niet wapwip), hiphop (niet hophip) en tiktak (niet taktik).

 

In het Nederlands is dit klankverschil in dit voorbeeld niet van toepassing, en toch valt het op dat wij ook zeggen grote boze wolf  (eerst de grootte, daarna pas het oordeel) en niet boze grote wolf!

 

Verschillen tussen het Engels en het Nederlands?
Ik vroeg me af of we dezelfde regels voor woordvolgorde hebben in het Nederlands.

Daarom heb ik wat Engelse zinnetjes van internet geplukt en de woordvolgorde vergeleken met de Nederlandse vertaling van de zinnetjes.

 

In het Engels

  • We are looking forward to a nice long summer holiday
  • Our new colleague appears to be a bright young lanky English man
  • They recently bought a beautiful large old round wooden table
  • He was jealous of my shiny new black German sports car
  • I brought a delicious large cold vegetable pie to the family picnic
  • It is a long, narrow, plastic tube
  • I love my pretty, old, Chinese porcelain vases

 

In het Nederlands

  • We kijken uit naar een mooie, lange zomervakantie.
  • Onze nieuwe collega is een intelligente, jonge, slungelachtige Engelsman.
  • Ze hebben pas een mooie, grote, oude, ronde (houten) tafel gekocht.
  • Hij was jaloers op mijn nieuwe, glanzende (of: glanzend-nieuwe), zwarte, Duitse sportauto.
  • Ik nam een heerlijke, grote, koude groentetaart mee naar de familiepicknick.
  • Het is een lange, smalle, plastic buis.
  • Ik houd van mijn mooie, oude, Chinese, porseleinen vazen.

 

Conclusie
In het Nederlands komt de woordvolgorde van bijvoeglijke naamwoorden ongeveer overeen met het Engels.

Als het om leeftijd gaat, gaat het soms toch anders - zie de vierde voorbeeldzin – maar Nederlanders hoeven niet erg bang te zijn vreselijke fouten te maken bij het in de juiste volgorde zetten van bijvoeglijke naamwoorden in een Engelse zin.


Daarbij komt natuurlijk nog dat de voorbeeldzin met de acht bijvoeglijke naamwoorden aan het begin van dit blog uiterst zeldzaam en behoorlijk onnatuurlijk is!

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Rating: 4.5 sterren
2 stemmen

 

Blog 137 – Groots en meeslepend

 Groots en meeslepend leven – dat willen de meesten van ons wel. We willen toch geen grijze muisjes zijn? 

 

Hendrik Marsman
De combinatie groots en meeslepend komt uit een gedicht van Hendrik Marsman (1899-1940). Hij was nog maar begin 30 toen hij dichtte over een korte dialoog tussen een jonge en een oude man over hoe je groots en meeslepend moet leven.

Het is opvallend dat alleen de eerste zin algemeen bekend is. Ik wist tot voor kort niet hoe het gedicht verder ging.

 

De grijsaard en de jongeling

  • Groots en meeslepend wil ik leven!
  • hoort ge dat, vader, moeder, wereld, knekelhuis!

 

  • ‘ga dan niet ver van huis,
  • en weer vooral ook het gespuis van vrouwen
  • buiten uw hart, weer het al uit uw kamer;
  • laat alles wat tot u komt
  • onder grote en oorlogszuchtige namen
  • buiten uw raam in den regen staan:
  • het is slecht te vertrouwen en niets gedaan.

 

  • alleen het geruis
  • van uw bloed en van uw hart het gehamer
  • vervulle uw lichaam, verstaat ge, uw leven, uw kluis.
  • zwicht nooit voor lippen:
  • samenzijn is een leugen en alle kussen verraad;
  • alleen een hart dat tegen eigen ribben slaat
  • is een zuiver hart op een zuivere maat.

 

  • zie naar mijzelf.
  • Ik heb in mijn jeugd
  • mijn leven verslingerd aan duizend dingen
  • van felle en vurige namen, oproeren, liefdes
  • en wat is het alles tezamen nu nog geweest?
  • over hoeveel zal ik mij niet blijven schamen
  • en hoeveel is er dat misschien nooit geneest ?’

 

  • de jongen kijkt door de geopende ramen
  • waarlangs de wereld slaat; zonder zich te beraden
  • stapt hij de deur uit, helder en zonder vrees.

Zie https://www.youtube.com/watch?v=zmskp0j2dM4

 

Wat is groots en meeslepend leven?
De ‘grijsaard’ in het gedicht verstaat onder “groots en meeslepend leven” blijkbaar vooral de verleiding van vrouwen, en daar waarschuwt hij tegen.
Hij vindt dat de jongeling “niet ver van huis” moet gaan.


Van Marsman wordt juist gezegd dat hij de Nederlandse bekrompenheid verafschuwde.
"Holland is en blijft een ellende. Wie hier op de grond stampt, zakt weg in de modder".

 

Vakantie, feesten, reizen?
Veel mensen gaan elk jaar (een paar keer) met vakantie naar verre landen.

Vrienden van ons gingen vaak bergen beklimmen, in Nepal onder andere.


Andere vrienden gingen op een boot wonen en varen overal heen. Nog anderen kochten een tweede huis in Frankrijk en brengen daar veel tijd door.


Een vriendin en haar man fokken en verhandelen paarden en brengen de helft van het jaar in de VS door.


Is dat groots en meeslepend leven?


Er zijn ook genoeg mensen die hun leven naar hun idee groots en meeslepend maken door regelmatig op feesten en festivals met behulp van alcohol en drugs uit hun dak te gaan.  Door zo te leven voelen ze zich een hele piet. Ze zijn vlot en voelen zich goed.


Een kennis van eind 60 in Nieuw-Zeeland trouwde als jonge man met een vrouw met drie kinderen, maakte er nog een paar kinderen bij, bouwde een succesvol bedrijf op en is nu helemaal verslingerd aan ‘paramotoring’.
Daarbij vliegt hij in zijn eentje op grote hoogte over het landschap.


En leef je groots en meeslepend als je over de hele wereld reist om ontwikkelingshulp te doen of vluchtelingen te helpen?

 

Beroemdheden
Leeft Sigrid Kaag groots en meeslepend? Ze had geen makkelijke jeugd, maar studeerde, reisde de wereld rond, trouwde met een Palestijn, vervulde belangrijke functies over de hele wereld, kreeg vier kinderen, werd in 2017 minister in Nederland en is, nu ze bijna 60 is lijsttrekker van een politieke partij, met als doel minister-president te worden.


Leeft Donald Trump groots en meeslepend? Vast wel; groots en meeslepend in het kwade. Hij is met een gouden lepel in de mond geboren, is nog steeds stinkend rijk, stoort zich aan God noch gebod bij het zakendoen en als president, wisselt het ene fotomodel in voor het andere, heeft kinderen die hem blijkbaar op handen dragen en weet alles in zijn voordeel om te bouwen.

En Barack Obama? John F. Kennedy?

 

Leeft Amy Coney Barrett groots en meeslepend? Het lijkt me wel. Ze heeft alles mee – geld, goede opvoeding, een probleemloze opleiding, een steunende man, vijf kinderen en een mooie carrière. Ze heeft ook nog twee kinderen geadopteerd en een van haar kinderen is gehandicapt.


Leeft Maxima groots en meeslepend? Ook zij groeide op in een welgesteld milieu, ziet er goed uit, heeft een prima opleiding gehad, trouwde met een kroonprins, kreeg probleemloos drie kinderen die allemaal naar het gymnasium gaan, werd koningin.
(Zie ook Grace Kelly).


Leeft Jesse Klaver groots en meeslepend? Hij is de zoon van een alleenstaande moeder, werd door zijn grootouders opgevoed terwijl zijn moeder werkte, ging aanvankelijk naar het VMBO op een Vrije School (geen gymnasium), schopte het tot leider van een politieke partij, is getrouwd, heeft kinderen en, nu hij nog geen 35 jaar is, heeft hij de ambitie minister-president te worden.


En Richard Branson? Met zijn kraakactiviteiten, tijdschriftenuitgeverij, platenlabel, luchtvaartmaatschappij, vluchten in luchtballonnen, plannen voor toeristen in de ruimte, benefietfestivals, kitesurfactiviteiten en zijn eigen eiland?

Als gast van 'College Tour' in 2012 maakte hij een heel sympathieke indruk op mij.
https://www.youtube.com/watch?v=LZLJeItd-vM&feature=youtu.be

 

En wij dan?
De hierboven genoemde beroemdheden hebben bijna allemaal het voordeel van een welgestelde familie waarin ze geboren werden.

Ik denk niet dat het gemakkelijk is het ideaal van een groots en meeslepend leven te bereiken als je dat voordeel niet hebt.
Maar als je er toch in slaagt helder en zonder vrees rijkdom te bereiken, volg dan het advies van Richard Branson op:
"Use wealth constructively".

 


In de knop gebroken

Hendrik Marsman heeft niet de kans gekregen te laten zien hoe groots en meeslepend hij kon leven. In juni 1940 kwam hij om in de Golf van Biskaje toen hij, met zijn vrouw, van Zuid-Frankrijk naar Engeland voor de nazi’s wilde vluchten. Hij was 40 jaar.


Aan de andere kant: sommige mensen hebben minder dan 40 jaar nodig om een blijvende herinnering achter te laten.

Denk maar aan Alexander de Grote, die als koning van Macedonië het hele Griekse en Perzische rijk veroverde, en Jezus van Nazareth, die een wereldgodsdienst stichtte. 

Ze werden beiden slechts 33 jaar. De een werd (waarschijnlijk) vergiftigd en de ander gekruisigd.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 5 sterren
1 stem

 

Blog 138 – Lipstick on your collar

 

Half september gingen we voor het eerst weer naar Stad om op kleindochter Emma te passen. Papa en mama hielden zich boven met vergaderen op afstand en rapporten schrijven bezig.

Drie weken later gingen we weer.


Emma is nu 1 jaar en 10 maanden geweest, loopt en klimt als de beste, begint te praten, heeft plezier in tekenen, helpt met boodschappen sjouwen, gaat met doekjes over oppervlakken om ze schoon te maken en zuigt zoveel mogelijk indrukken op.

Kortom, ze leeft groots en meeslepend. Ze geniet. Het helpt dat ze enig kind is … .

 

Binnen blijven
Het was regenachtig toen we er waren. Helaas konden we dus niet naar buiten om wat energie op te snuiven en nieuwe dingen te bekijken.

Ze kreeg fruit, brood met pindakaas en een klein beetje van het appelgebak dat Roos voor huisgenoot en mij gekocht had.

We speelden met blokken en lego, met speelgoeddieren. Emma wandelde met de poppenwagen en tekende.

Oma mocht de gevallen kleurpotloden oprapen.


We zetten de kamertrampoline in de kamer en Emma sprong erop, voorzichtig. Ook oma stapte erop, héél voorzichtig.

 

Baby pink
Huisgenoot W – opa – maakt zich niet zo druk als oma. Zijn aanwezigheid alleen al wordt immers al wel gewaardeerd.

Als hij op zijn slimfoon muziek van YouTube afspeelt, doet hij dat voor zichzelf, maar kan hij altijd op belangstelling van Emma rekenen.

Deze keer was muziek uit eind jaren 50 aan de beurt – Connie Francis on TV – met Lipstick on your collar.

Lippenstift op de kraag van je man of vriend in een andere kleur dan de lippenstift die jezelf gebruikt (baby pink) als aanwijzing dat hij vreemdgaat, ben ik later nooit meer tegengekomen. Tot afgelopen zondag (zie het eind van dit blog).

 

When you left me all alone at the record hop
Told me you were going out for a soda pop
You were gone for quite a while, half an hour or more
You came back and man oh man this is what I saw

Lipstick on your collar told a tale on you
Lipstick on your collar said you were untrue
Bet your bottom dollar you and I are through
'Cause lipstick on your collar told a tale on you, yeah

You said it belonged to me, made me stop and think
Then I noticed yours was red, mine was baby pink
Who walked in but Mary Jane, lipstick all a mess
Were you smoochin' my best friend? Guess the answer's yes

Lipstick on your collar told a tale on you
Lipstick on your collar said you were untrue
Bet your bottom dollar you and I are through
'Cause lipstick on your collar told a tale on you, boy

Told a tale on you, man
Told a tale on you, yeah
Told a tale on you


Ondanks haar simpele liedjes was Connie Francis jarenlang een wereldster. Ze heeft meer dan 80 miljoen platen en cd’s verkocht.

Paradiso
, dat wij AOW’ers kennen van Anneke Grönloh, was oorspronkelijk van haar. En De winter was lang, van Willeke Alberti, ook.


Kinderliedje
Lipstick on your collar heeft een beetje het metrum van een kinderliedje en daardoor kwam het waarschijnlijk dat onze kleindochterdreumes zich als een fruitvliegje op weg naar een bakje met koffielikeur naar opa begaf toen ze de muziek hoorde.

Ze gaf een bijbehorend dansje ten beste.

 

Anthony Fokker
Anderhalve week later (afgelopen zondag) keek ik met een half oog naar het begin van een dramaserie op tv over Anthony Fokker en Albert Plesman – Nederlandse luchtvaartpioniers aan het begin van de twintigste eeuw – en hoorde de vrouw of vriendin van Anthony Fokker vragen wat dat voor rode vlek was op zijn kraag.


Alsof hij de vraag al verwacht had, heel kalm, antwoordde hij dat dat tomatensap moest zijn. Zijn scharrel moet wel dieprode lippenstift opgehad hebben!

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Rating: 5 sterren
1 stem

 

Blog 139 – Maritieme terminologie – vertalers

 

Soms stuiten vertalers op heel specifieke terminologie in de taal waaruit ze vertalen. Dan is het vaak moeilijk om die term(en) precies goed in de andere taal over te zetten.

Vakgebieden hebben namelijk hun eigen taalgebruik.

 

De maritieme wereld
Neem de maritieme wereld.

Hoewel ik zelf weinig gevaren heb, heb ik flink wat vertalingen gemaakt voor een Friese rederij en voor andere aan de scheepvaart gerelateerde bedrijven.

Over het algemeen waren dat trouwens geen specifiek technische vertalingen. Vaak persberichten en jaarverslagen en zo nu en dan een financiële of juridische vertaling.

Maritieme encyclopedie
Huisgenoot W. heeft ook al sinds jaar en dag een maritieme encyclopedie (in het Nederlands) in huis.

De encyclopedie is zeer gedetailleerd en bestaat uit 7 delen, die van 1970 tot 1973 werden gedrukt. Je kon er destijds op intekenen.

Ze werd uitgegeven door Unieboek N.V. in Bussum.

 

Maritieme termen
Er staan natuurlijk tienduizenden lemma’s (trefwoorden) in de zeven delen van de encyclopedie en ik vind het fascinerend dat er zoveel termen uit de scheepvaart in staan waar ik nog nooit van gehoord had.


Om een indruk te geven van de inhoud vermeld ik hieronder een aantal trefwoorden, met uitleg.
De meeste komen uit deel 6:
van TAN (tanker) t/m ZIJZ (zijzwaard).



Voorbeelden van lemma’s uit de Maritieme Encyclopedie

Beting
1. Zware hoge  bolder, bestaande uit twee of drie verticale palen of kokers, onder de koppen verbonden door een horizontale balk. De beting diende, tot de invoering van de stoomlier, voor het beleggen van ankertros en ankerketting. Op sleepboten is de sleepbeting, voor het beleggen van de sleeptros, even achter het midden van de lengte geplaatst, zodat de boot zijn manoeuvreerbaarheid behoudt. De betingstijlen lopen door tot op de bodemconstructie. Bij het tegenwoordige slepen met staaldraden (op nylon rekkers) wordt de beting vrijwel niet meer gebruikt, maar is ook op moderne sleepboten nog steeds aanwezig.
2. Stoel, waarin de hoofdas van het ankerspil wordt gedragen.
(EN: bitt)



Landvast
1. Zware staaldraad tros waarvan er een aantal uitgezet wordt om het schip extra vast aan de wal te meren, vooral wanneer krachtige wind of invallende buiten verwacht worden of wanneer de stroom extra sterk is. (… …)
2. In de watersport benaming voor alle meerlijnen en -trossen.

 

Wieg
Onderdeel van de opstelling van een kanon waarin de loop naar achteren kan bewegen voor het reculeren en daarna weer naar voren tijdens het teboord lopen.
De wieg eleveert mee met het kanon en biedt de loop geleiding tijdens zijn axiale beweging na het afgaan van het schot. De wieg rust met twee tappen in de slede. De tappen vormen samen de as, waaromheen de elevatiebeweging plaatsvindt.
(EN: cradle)


Teboorde lopen
Het naar voren bewegen van de loop van een kanon nadat het gereculeerd  heeft.
(EN: return to battery?)



Toetoep 
Bij de Koninklijke Marine en de koopvaardij gebruikelijke benaming voor het witte, hooggesloten tropentenue van officieren en onderofficieren. Komt van het Maleise tutup = sluiten.



Thuishalen
Een voorwerp dat van boord is uitgegeven en waarop een eind touw  (de thuishaler) is gestoken, weer terughalen naar het eigen schip.
Met thuishalen van het anker wordt bedoeld dat men het anker, nadat het boven water is gehieuwd, verder ophieuwt tot in de kluis.
(EN: haul in the anchor?)


Hieuwen

(uit deel 3: van GAR (garnaalboot) tot KAA (kaartpassen)  
Met kracht indraaien of inhalen, bijvoorbeeld van een tros of ankerketting.
(EN: to heave)



Timmersteek (EN: timber hitch)
Touwsteek dienende voor het aanslaan van een te hijsen balk of rondhout.
De tamp wordt daarbij rond de paal genomen, om de halende part geslagen en terug om de rondtorn gewikkeld. Meestal wordt de timmersteek met een extra voorslag, de muilslag, gebruikt met het doel het rondhout rechtstandig op te hijsen.


(De woorden touwsteek, rondhout, tamp [EN: rope end], halende part, rondtorn [EN: round turn], voorslag en muilslag [EN: half hitch?] worden in de encyclopedie vast ook uitgelegd).

 

Walengang (in Van Dale: walegang)
Langsscheepse gang onder het hoofddek aan boord van een oorlogsschip, waaraan veelal de hutten van de officieren en onderofficieren zijn gelegen. Verbastering van het in de vestingbouw gebruikelijke ‘walgang’.
Bij de koopvaardij wordt op passagiersschepen een dergelijke langsscheepse gang onderdeks in de zijden van het schip waste-gang  genoemd. De bemanning kan zich hierdoor buiten de passagiersverblijven om verplaatsen.
Bij zeesleepboten was de walengang aan weerskanten de overdekte zijde op het hoofddek boven het ketelruim. Ze kon aan de achterkant met vloedplanken worden afgesloten als tijdens slecht weer de zeeën over het achterdek sloegen en naar voren stroomden
Op de nieuwe grote zeeslepers komt de walengang niet meer voor.
(EN: ?)



Want
1. Vroeger benaming aan boord voor een touwwerk, in het bijzonder wat een weefsel vormde
2. Staand tuig dat een mast zijdelings steunt. Het bestaat uit hoofdtouwen, aanvankelijk van touw, later van staaldraad. Vroeger waren die voorzien van weeflijnen om in het want te kunnen klimmen
3. Verzamelnaam voor alle touwwerk en staaldraad van de tuigage (…, …, …)
4. Bij de visserij worden de netten (vnl. die van de vleet) ook wel want genoemd



White Star Line (WSL)
Britse rederij, op 6 september 1869 opgericht door T.H. Ismay als Oceanic Steam Naviagion Company; stond vanaf het begin bekend als White Star Line vanwege de witte ster in de rode rederijvlag.
Vrijwel alle schepen werden gebouwd door Harland & Wolff.

Als eerste vertrok het schroefstoomschip ‘Oceanic’ (3703 brt) op 2 maart 1871 van Liverpool in de Noord-Atlantische passagiersdienst. Later werden ook lijndiensten met vrachtschepen ingesteld en een passagiersdienst op Australië en Nieuw-Zeeland rond de Kaap. Sedert 1907 werd een sneldienst Southampton – New York onderhouden.

De namen der schepen eindigden alle op ‘ic’, o.m. ‘Atlantic’ (in 1873 bij Halifax vergaan, waarbij 585 van de 900 opvarenden omkwamen), ‘Britannic’ (1874, 5000 brt), ‘Teutonic’(1889, 9984 brt, verwierf de Blauwe Wimpel), ‘Majestic’ (1890, 9965 brt), ‘Oceanic’ (1899, 17.274 brt), ‘Medic’ (1899, 11.985 brt). ‘Cedric’ en ‘Celtic’ (1901, 21.000 brt, 2000 passagiers), ‘Baltic’ (1904, 23.869 brt), ‘Olympic’ (1911, toen met 45.324 brt het grootste schip ter wereld), ‘Titanic’ (1912, 46.329 brt), ‘Majestic’ (eerder: ‘Bismarck’)
(werd in 1922 in het kader van herstelbetalingen door Duitsland aan Engeland overgedragen. EW), ‘Britannic’ en ‘Georgic’ (1929, 27.000 brt).

Tijdens de Boerenoorlog deden verschillende schepen dienst als troepentransportschip; in de beide wereldoorlogen bovendien als hospitaalschip of hulpkruiser.

In 1902 werd de International Mercantile Marine Co opgericht, die het gehele aandelenkapitaal van de WSL overnam, waardoor de rederij onder Amerikaans beheer kwam. Dit duurde tot 1926, toen de Royal Mail Steam Packet Co de WSL overnam en deze weer een Britse rederij werd. In 1934 kwam met hulp van de regering de Cunard White Star Line Ltd tot stand, die de ‘Queen Mary’ en de ‘Queen Elizabeth’ liet bouwen. Na de fusie werden de vroegere WSL-schepen successievelijk afgestoten, het laatst de ‘Britannica’ in december 1960, waarmee een eind kwam aan een der bekendste rederijen.

(T.H. Ismay was de vader van Joseph Bruce Ismay. EW).



Informatie op internet
Tegenwoordig is er natuurlijk veel informatie over de scheepvaart van internet te halen. Kijk maar eens op https://www.vaartips.nl/.

Voor Nederlandse uitdrukkingen die afkomstig zijn uit de scheepvaart is https://www.vaartips.nl/tipu.htm een geweldige website.



Gespecialiseerde vertalers
Heb ik in mijn vijfentwintigjarige vertaalcarrière wel eens een vertaler ontmoet die alleen maar of grotendeels scheepvaartgerelateerde vertalingen doet?

Nou, eerlijk gezegd niet. Maar als er onder de lezers van dit blog maritieme vertalers zijn, of er een kennen, dan kunnen ze dat gerust vermelden in het reactieformulier onderaan de pagina.

Zet er dan wel het nummer van dit blog bij!

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd
.

Rating: 0 sterren
0 stemmen

 

Blog 140 – Taal – zijn of hebben?

 

De voltooide tijd van werkwoorden in het Nederlands wordt meestal met het hulpwerkwoord ‘hebben’ gevormd, maar soms ook met ‘zijn’.
‘Hebben’ en ‘zijn’ zijn hier hulpwerkwoorden van tijd.


Ook als je opgegroeid bent met het Nederlands, twijfel je nog wel eens of je het wel goed doet met die hulpwerkwoorden van tijd. Als ik mezelf bijvoorbeeld hoor zeggen “Ik heb mijn sleutels vergeten”, dan denk ik meteen: “Moet ik niet zeggen “Ik ben mijn sleutels vergeten’?”


Na wat zoekwerk weet ik nu dat zowel ‘heb’ als ‘ben’ juist is in het genoemde geval. Het gaat er hier om dat ik de sleutels niet bij me heb óf dat ik er niet aan gedacht heb / verzuimd heb ze mee te nemen.



Subtiel verschil
Er is wel een klein verschil in betekenis tussen “Ik heb mijn sleutels vergeten” en “Ik ben mijn sleutels vergeten”.
Bij ‘heb’ ligt de nadruk erop dat ik ze niet meegenomen heb – dus op wat ik gedaan of verzuimd heb  – en bij ‘ben’ gaat het meer om de situatie zoals die nu is, namelijk dat ik de sleutels niet bij me heb.


Als huisgenoot W. dus thuiskomt na het boodschappen doen en ik zeg “Je bent vergeten de aardappels mee te nemen”, dan zeg ik dat omdat de aardappels wel op het boodschappenlijstje stonden, maar niet bij de rest van de meegebrachte levensmiddelen liggen.

Als hij zegt “Ik heb vergeten de aardappels uit de winkelwagen in de fietstas te doen”, dan verwijst hij naar iets wat hij verzuimd heeft te doen.


Vergeten in de zin van zich iets niet meer kunnen herinneren
Maar in een zin als “Ik ben vergeten hoe mijn buurjongetje van toen heette”, kun je ‘ben’ niet door ‘heb’ vervangen. Hier heeft ‘vergeten’ er namelijk mee te maken dat je je iets niet meer kunt herinneren, iets niet meer weet. Een ander voorbeeld is: “Ik ben mijn pincode vergeten”.

In deze gevallen mag alleen het hulpwerkwoord ‘zijn’ gebruikt worden
.

 


Andere voorbeelden met het hulpwerkwoord 'zijn'
Er zijn verschillende hoofdwerkwoorden die ‘zijn’ als hulpwerkwoord hebben.


Kijk maar eens naar de volgende voorbeelden.

  • Ik ben daar geweest
  • Ik ben blogger geworden
  • Ik ben daar langsgelopen/ -gerend/ -gewandeld
  • Hij is verhuisd
  • Hij is gegroeid
  • Zij zijn overleden
  • Wij zijn twintig minuten na elkaar geboren
  • Jullie waren al vertrokken
  • Hij is weggegaan
  • Die trui is gekrompen
  • Ze is enorm veranderd
  • Wij zijn op het dak geklommen
  • We zijn naar de Waddenzee gereden
  • We zijn naar de overkant gezwommen
  • Ze zijn uit Pakistan gevlucht
  • We zijn ontzettend geschrokken
  • Ik ben van Assen naar Groningen gefietst
  • De politie is hard opgetreden
  • Hij is van de trap gevallen
  • Het schip is gezonken
  • De auto is tegen een muurtje gebotst
  • Zij zijn gisteren aangekomen
  • Het water in de sloten is bevroren
  • Het ijs is daarna verdwenen
  • Jezus is aan de apostelen verschenen
  • Het virus is uit het laboratorium ontsnapt
  • We zijn erg geschrokken
  • De tests zijn mislukt
  • De school is weer begonnen
  • Wat is er gebeurd?
  • Ik ben voor de zoveelste keer mijn paraplu kwijtgeraakt

 

En toch …
Maar je zegt ook:  

  • Ik heb 28 kilometer gelopen/gerend/ gewandeld/gefietst
  • Ik heb op hoge hakken gelopen
  • We hebben de hele dag gezwommen
  • Zij hebben al veel geklommen / veel bergen beklommen
  • We hebben in een Mercedes/botsautootje gereden
  • Hij heeft een boek gepubliceerd

 

Bij sommige werkwoorden moet je dus soms het hulpwerkwoord ‘zijn’ en een andere keer het hulpwerkwoord ‘hebben’ gebruiken. Hoe komt dat nou?



Beweging of verandering
Bij de voorbeelden met ‘zijn’ gaat het over het algemeen om werkwoorden die een beweging of verandering uitdrukken.

Als je door/in het bos hebt gelopen, dan denk je vooral aan het lopen in het bos.

Als je door het bos bent gelopen, denk je vooral aan je bestemming nadat je in het bos bent geweest. Het gaat dan dus meer om het resultaat van het lopen door het bos.

Zie ook wat ik hierboven schreef over ‘vergeten’.

 

Bij ‘ben/bent/is/zijn/was/waren’ gaat het om de situatie zoals die nu is, die veranderd is, en bij ‘heb/hebt/hebben/hadden’ gaat het om de handeling die verricht is.

 


Voorbeelden met hebben en zijn

Ik heb mijn huiswerk gedaan en ben toen naar het park gegaan

Ik heb drie dagen in het hotel gelogeerd en ben toen vertrokken

Ik heb  geschoffeld en het onkruid is verdwenen

Ik heb de planten bemest en nu zie ik dat ze zijn gegroeid

Ik heb een kamer geboekt en ben daar een week gebleven

Ik heb mijn paraplu in de trein laten liggen; ik ben hem kwijtgeraakt

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
blogger

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd
.

 

Rating: 4 sterren
1 stem