Blog 111 - Liesbeth List (een herinnering)

 

Midden in de coronacrisis horen we dat Liesbeth List is overleden. In haar slaap, volgens de krant.
Dat is een “geluk” vergeleken met het lot van bijvoorbeeld de dodelijke coronaslachtoffers en van vele anderen die een zwaar sterfbed hebben.

 

In oktober
Het bericht van haar dood bracht me onmiddellijk terug naar een van de eerste plaatjes die Rina, mijn tweelingzus, en ik kochten toen we 16 jaar waren, in onze tendres années. (Zie: France)

Het was ‘In oktober’, dat uit het Frans vertaald was door de dichter Hans Andreus en gezongen werd door Liesbeth List en Ramses Shaffy.
De oorspronkelijke titel was Printemps sans Amour.

 

Het plaatje zag ik nog tussen de lp’s staan bij het ontruimen van het huis van mijn zus en haar man, na hun dood, in januari. Ik heb het niet meegenomen, omdat je tegenwoordig immers alles op internet kunt vinden.

https://www.youtube.com/watch?v=aYFBEQ8mxAc

Zoals zo veel dingen uit hun huis is het naar de kringloopwinkel gegaan.

 

Romantisch
Wat waren we gefascineerd door dit singletje (dat is een 45-toerenplaatje). Onze romantische zieltjes werden hevig beroerd door de harmonisch op elkaar ingestelde stemmen van Ramses Shaffy en Liesbeth List.

Vooral de stem van Ramses Shaffy raakte ons zeer en later, toen we ze zagen optreden op de televisie, benijdde ik Liesbeth List om haar mooie witte jurkjes, haar speciale stem en zorgvuldige dictie, haar interessante, dramatische oogmake-up, haar mooie haar en het feit dat ze een connectie had met de fascinerende Ramses Shaffy.

Welk meisje (welke vrouw, wie …) was er niet een beetje verliefd op Ramses Shaffy? Liesbeth List zelf ook, begreep ik later. Ze had graag met hem willen trouwen, maar dat kreeg ze niet voor elkaar. Hij was trouwens biseksueel.

 

Pastorale
Als je informatie over Liesbeth List en Ramses Shaffy leest, wordt er vrijwel nooit iets vermeld over ‘In oktober’. Ook niet over ‘Sammy (loop niet zo gebogen)’ – een liedje van Ramses Shaffy dat in mijn middelbareschooltijd ook een grote indruk op me maakte.


Wel wordt ‘Pastorale’ altijd genoemd – geschreven door Lennaart Nijgh en van muziek voorzien door Boudewijn de Groot.

https://www.youtube.com/watch?v=aYFBEQ8mxAc

In de Wikpediapagina over dat lied staat over tekstschrijver Nijgh:
Hij liet zich inspireren door de verhouding tussen Shaffy en de dames die op hem verliefd werden”.

Als je dat weet, begrijp je het lied beter, want hoewel het een grote hit is geweest, begreep ik er nooit iets van en zei het me dus ook niets.

 

Nee, dan het lied waarmee ik dit blog ben begonnen. Dat heeft geen verduidelijking nodig!


In oktober

In oktober kwamen wij

in een storm elkander tegen

Onze liefde bloeide bij

mist en hagel, wind en regen

Want het hart maalt om geen

enkel seizoen

Wat moet een hart,

wat moet een hart

met lente doen?

Januari of april

't doet wat het wil

Want het houdt

geen kalender bij,

dat hart van mij

 

In een koude winterstad

woonden w'in elkanders armen

In een huis van liefde dat

onze lichamen verwarmde

Want het hart maalt om geen

enkel seizoen

Wat moet een hart,

wat moet een hart

met lente doen

 

Januari of april

't doet wat het wil

Want het houdt gene kalender bij,

dat hart van mij

 

Onze liefde is voorbij

zoals dat soms kan gebeuren

Ook al is nu de maand mei

vol van vogels en van kleuren

 

Junihemel ziet felblauw

en de zon trilt in het koren,

maar ik huiver van de kou

en mijn hart is als bevroren


Want het hart

maalt om geen

enkel seizoen

Wat moet een hart,

wat moet een hart

met lente doen

 

Januari of april

't doet wat het wil

Want het houdt gene kalender bij,

dat hart van mij.

 

Dadadada …

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

 

Blog 112 – Nooit dooie dingen de baas (laten worden)

 

Na bijna 30 jaar blijft huisgenoot W. mij verbazen.

Ik was een kledingstuk aan het verstellen – met de hand, want naaimachines vind ik maar irritante dingen – en opeens bleek de draad uit de naald gegaan te zijn. Ik liet mijn verbazing daarover blijken waarop huisgenoot W. zei:

“Nooit dooie dingen de baas, hè?”

“Wat zeg je nou?”, vroeg ik. Ik had nog nooit iemand dat horen zeggen.

“Dat zei een van onze werksters vroeger vaak”, zei hij. “Als er in de keuken iets niet lukte, dan zei ze altijd: “Nooit dooie dingen de baas.”

“Goh, daar heb je het nog nooit eerder over gehad.” “Jawel, ik heb het een keer eerder verteld, maar dat weet jij natuurlijk niet meer.”

 

Nou ja, ik kan niet bewijzen dat hij het niet eerder genoemd heeft, maar het is wel typerend voor huisgenoot dat hij dit soort dingen na meer dan 60 jaar nog weet.

 


Zen
Deze werkster had 60 jaar geleden de kunst van Zen blijkbaar al onder de knie, of ze deed daar in ieder geval haar best voor. Of misschien ook niet.

Als zij namelijk probeerde zelf de baas te zijn over de dooie dingen, was dat niet echt ‘zen’. Niet ‘mindful’.

Als zij de gewoonte had zich niet op te winden over dingen die fout gaan, was zij wél ‘zen’. Er zullen altijd problemen en probleempjes in iemands leven zijn en je kunt niet verwachten dat je altijd elk probleem kunt oplossen en alles altijd goed kunt doen.


Zelf heb ik vaak genoeg mijzelf moeten voorhouden: “Kalmte kan u redden.” Kalm zijn is voor mij niet vanzelfsprekend, want van nature ben ik nogal een kruidje-roer-me-niet.

Ik heb moeten leren aardig voor mezelf te zijn. In vrede met mezelf te leven.

Je hoeft geen spectaculaire dingen te doen om een betekenisvol leven te leiden.  Doe één ding tegelijk. Als je drinkt, drink langzaam en met aandacht. Als je eet, eet met aandacht.

 

Stel gerust doelen, maar leef in het moment. Maak jezelf nuttig, los problemen op die je tegenkomt, voeg waarde toe, maar heb vooral plezier in de dingen die je doet.

 

“Before enlightenment, chop wood and carry water. After enlightenment, chop wood and carry water.” — Wu Li

 

Don’t let matter take over your mind.
Don’t let negativity take over your mind.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

 

Blog 113 – Manspreading

 

Huisgenoot W. is echt geen macho, en al helemaal geen male chauvinist pig, maar thuis neemt hij wel altijd veel ruimte in.

Dat innemen van veel ruimte  wordt tegenwoordig met een Engelse term manspreading genoemd.

(De term male chauvinist pig werd eind jaren 60 en begin jaren 70 gebruikt voor mannen, meestal machtige mannen zoals werkgevers of professoren, die geloofden dat mannen superieur waren aan vrouwen en aan die mening in woord en daad ook vrijelijk uiting gaven.)

Manspreading
Huisgenoot W. heeft een vaste stoel in de woonkamer. Hij zit in de kamer nooit ergens anders.

Die vaste fauteuil draait huisgenoot W. altijd scheef, omdat hij anders geen of moeilijk tv kan kijken. Toch kan ik er wel langslopen.

Dat geldt niet voor de eetkamerstoelen in de keuken. Als hij daar op een stoel gezeten heeft, schuift hij die nooit aan, en als hij erop zit, zit hij altijd zo dat je er niet langs kunt.

Zo moet ik hem geregeld vragen aan de kant te gaan als ik bij de oven of de magnetron moet zijn. Hij zit daar dan te zitten zonder enig benul dat huisgenoten van hem druk bezig zijn en zich voor die bezigheden soms van de ene naar de andere plaats moeten bewegen.


Incident
Toen we aan het begin van de coronacrisis vrijwillig min of meer in quarantaine zaten, kon hij niet naar de kapper en knipte ik zijn haar – in de keuken, omdat daar een gladde vloer is. Terwijl ik mij inspande, dacht hij er natuurlijk geen moment aan dat het voor mijn werkzaamheden nodig was dat ik me zo nu en dan verplaatste. We hadden namelijk geen spiegel waarin ik zijn hoofd kon zien terwijl ik mijn best deed zijn kapsel zo netjes mogelijk te maken en er was vrijwel geen ruimte tussen de stoel en de tafel.

Het gevolg was dat ik over een stoelpoot struikelde, halverwege mijn val nog ergens aan bleef hangen en uiteindelijk zijdelings op de grond viel, terwijl mijn hoofd  – niet al te hard gelukkig – met de tafelpoot in aanraking kwam. Zeker een week heb ik daar een lichte hoofdpijn aan overgehouden.

Een bijkomende complicatie was dat ik me zo nu en dan afvroeg of die hoofdpijn misschien iets met een coronabesmetting te maken had.

 

Mansplaining
Soortgelijke woorden als manspreading zijn mansplaining en manterrupting.

Mansplaining is een samentrekking van man en explaining en wordt gebruikt voor het verschijnsel dat sommige mannen een onderwerp op een betuttelende en/of neerbuigende manier uitleggen aan een vrouw. Hij weet het immers altijd beter?

 

In de Volkskrant, in de rubriek ‘Ook zo’n hekel aan onnodig Engels?’, stonden in november 2019 leuke vertalingen van dat woord, bedacht door lezers.

Sommige lezers trokken de Nederlandse term wel erg in het lichamelijke. Ze bedachten bijvoorbeeld de woorden ‘fluitleg’ en ‘penispreek’.

Anderen bedachten neutralere en dus betere vertalingen, zoals redemeneren, bemannering (doet denken aan bemoedering, betutteling), manstructie en manduiding.

 

Ik ben benieuwd of die woorden aanslaan.

 

Manterrupting
Manterrupting is uiteraard een samentrekking van man en interrupting.

Door de uitvinder van het woord, Jessica Bennett – genderredacteur bij de New York Times  –  wordt het verschijnsel gedefinieerd als “onnodige interruptie van een vrouw door een man”.

 

Bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 werd Donald Trump beticht van manterrupting in de debatten met Hilary Clinton.
In de debatten interrumpeerde hij haar tientallen malen (op zijn eigen irritante wijze!).

 

Mannexatie
Een woord dat ook in dit rijtje van manspreading, mansplaining en manterrupting thuishoort, is bropropriation.
Het is een samentrekking van bro (= brother) en appropriation, dat ‘toe-eigening’ betekent.

Het woord wordt gebruikt voor het verschijnsel dat een man, wel of niet met opzet, zich de ideeën of een idee van een vrouw toe-eigent en de eer ervoor opstrijkt.

Een synoniem van toe-eigening is ‘annexatie’.  Zouden we er in het Nederlands dan misschien ‘mannexatie’ van kunnen maken?

 

Oeps, ik bedenk opeens dat ‘mannexatie’ ook een vertaling van manspreading zou kunnen zijn!

Nog maar even over nadenken, dus… .

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Blog 114 – Triage

Nog niet zo lang geleden kreeg ik een LinkedIn-connectie met een vroeger klasgenootje van een van mijn kinderen. Ik zag dat ze triagiste was, maar had dat woord nog nooit gehoord.


Op internet ontdekte ik dat een doktersassistent zich kan specialiseren tot triagist. Een triagist fungeert als poortwachter voor de spoedeisende hulp op een huisartsenpost en beoordeelt de aard en het urgentieniveau van de klachten.

Het doel van triage is om prioriteiten te stellen en te bepalen welke patiënten het eerst medische hulp nodig hebben en welke patiënten korte of lange tijd kunnen wachten op hulp.

In de huisartsenpraktijk overlegt de triagist direct met de huisarts als er sprake is van een levensbedreigende situatie. Verder kan de triagist/assistent(e) een afspraak maken voor een visite of voor het spreekuur van de huisarts of de praktijkondersteuner.

Zij/hij kan ook een advies geven – dat altijd met de huisarts wordt nabesproken – of de vraag van de patiënt aan de huisarts voorleggen.

 

Corona
Nu we midden in de coronacrisis zitten, kwam ik het begrip weer tegen. Het bijbehorende woord is coronatriage – een mooi woord voor Scrabble met zijn zes klinkers en zes medeklinkers. Ook voor de tv-quiz Twee voor Twaalf trouwens.

Vervolgens las ik in een taalrubriek in Trouw (26 maart 2020) dat de oorsprong van het medische woord triage op het slagveld ligt.

 

Uit het Frans overgenomen
In het Frans is triage afgeleid van het werkwoord trier, dat schiften (van graan e.d.) betekent, en meer in het algemeen: selecteren.

Het zou kunnen zijn dat de eerste lettergreep – tri- betrekking heeft op het Latijnse telwoord tri – drie.

 

Slagveld
Tijdens de Napoleontische veldtochten zou de Franse legerarts Dominique Jean Larrey het woord zijn gaan gebruiken voor de schifting van gewonde militairen op het slagveld.

Vóór de Franse revolutie was het gebruikelijk om alleen hoge militairen (officieren) medisch te behandelen, maar Larrey was natuurlijk voorstander van een meer egalitaire benadering. Hij vond dat gewonde militairen, ongeacht hun rang, in drie categorieën konden worden verdeeld:

- gewonden die op het slagveld zelf behandeld konden worden,
- gewonden die naar het hospitaal moesten, en
- gewonden voor wie behandeling geen zin meer had.

 

Vier medische categorieën
In de medische wereld worden slachtoffers bij de vaststelling van de vereiste hulp vaak in vier categorieën geselecteerd.

(T1)
Mensen die onmiddellijk medische hulp nodig hebben, omdat ze zonder die hulp niet zullen overleven in verband met obstructie van de ademwegen, stoornissen van de ademhaling of problemen met de bloedsomloop (circulatie). Behandeling binnen 2 uur.

(T2)
Personen die wel op medische hulp kunnen wachten, maar continu gemonitord moeten worden op ademhaling, bloedsomloop en acute problemen. Dit kan door iemand met beperkte medische kennis gebeuren. Behandeling binnen 6 uur.

(T3)
Patiënten die op medische hulp kunnen wachten omdat ze geen problemen met de luchtwegen, ademhaling en bloedsomloop hebben en weinig tot geen kans op infectie of invaliditeit. Behandeling kan in veel gevallen door de patiënt zelf of een EHBO'er gebeuren.

(T4)
Slachtoffers die niet gered kunnen worden doordat de ademwegen niet vrijgemaakt kunnen worden, de ademhaling of circulatie niet op gang gebracht kan worden, bloedingen niet gestopt kunnen worden of shock niet bestreden kan worden.
Het toekennen van deze T4-status vindt in principe alleen in oorlogstijd of bij rampen met grote aantallen gewonden plaats.

 


Omgekeerde triage
Dan is er ook nog de zogenaamde omgekeerde triage. Die wordt toegepast bij zeer grote rampen en wanneer grote groepen hulpverleners zijn getroffen.

In die situaties worden de lichtste gevallen het eerst geholpen, zodat zij zo spoedig mogelijk zelf hulp kunnen gaan verlenen.

 

Laten we hopen dat deze coronacrisis zich niet ontwikkelt tot een dergelijke zeer grote ramp.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

 

Blog 115 – Was aan de lijn

 

Tolkafspraken geannuleerd
Omdat alle tolkafspraken bij de IND, rechtbanken, politie en CBR geannuleerd zijn, ben ik al een hele tijd niet in aanraking geweest met mensen uit verre buitenlanden. Zelfs de buitenlanders die het dichtst bij mij in de buurt wonen, het Roemeense gezin schuin achter ons, zie ik niet meer.
Hun gordijnen zijn dicht.

Ik vermoed dat ze een paar weken geleden naar Roemenië zijn vertrokken. Dat doen ze wel vaker en deze keer mochten ze misschien niet terug i.v.m. de coronacrisis.

In het normale leven vervoert de man goederen tussen Roemenië en Nederland, heb ik begrepen.

 

Was aan de lijn
Ik spreek deze mensen nooit, maar een enkele keer zwaaien de buurvrouw en ik naar elkaar als ik op ons dakterras zit en zij in hun tuin loopt.

Ze is vaak in de tuin om was op te hangen. Vooral als haar man er niet is, heeft ze waarschijnlijk heel weinig te doen en houdt ze het huis smetteloos.

Daar hoort ook bij dat ze vaak de was doet – kleurige, opvallende lakens, handdoeken, tafellakens, dekbedhoezen, kleren en kleden.

Ze hangt ze aan een lange lijn in de tuin, waar ik er precies het oog op heb vanuit de keuken en het dakterras.

Toen het begin maart mooi weer was, was het weer zover: beige kleden met geometrische motieven waren blijkbaar gewassen en hingen aan de waslijn in de tuin.

 

Spectaculair
Een enkele keer hangen er gewone blauwe spijkerbroeken buiten, zoals je ook wel bij andere huizen ziet, maar meestal ziet de was van de buurvrouw er veel spectaculairder uit.

Haar huishouden heeft een blauw laken met witte sterren, zalmkleurige en turquoise handdoeken, verticaal gestreepte groen-witte handdoeken, een zalmkleurig laken met witte schaapjes, een lichtgeel laken met een gedessineerde rand, een grijze nachtpon met roze wolkjes, een grijsgroen hoeslaken, een wit tafellaken met oranje bloemen en een dekbedhoes met een paars-roze zon en grijsblauwe en oranje stralen.

Ook hangt er soms een opvallend oranjerood T-shirt.

 

Saai
De lakens en handdoeken aan de waslijn van mijn Roemeense achterbuurvrouw lijken voor geen meter op het saaie, witte linnengoed dat je vroeger – en nu ook nog wel – buiten aan de lijn zag hangen.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Blog 116 - Juffrouw Primula

 

In veel steden, en ook wel dorpen, zag je vroeger op straat vreemde, vreemd uitgedoste types lopen. Behalve in tijden van corona is dat nu nog wel zo, maar vroeger kenden de ‘gewone mensen’ die types ook bij naam.

 

Jan (de) Roos
In de stad Groningen had je in de jaren 60 en 70 bijvoorbeeld Jan de Roos rondlopen, die door de Groningers meestal Jan Roos werd genoemd. Ik heb hem zelf ook wel eens zien optreden.

Hij heeft zelfs een heuse Wikipediapagina: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_de_Roos_(artiest)

Ik heb op internet gelezen dat veel kinderen bang voor hem waren, omdat hij ze met zijn stok sloeg als iets hem niet aanstond.


Jan de Roos heeft een keer mogen optreden in het programma (Voor de vuist weg) van de in de jaren 60 zeer bekende presentator Willem Duys (ook wel: Willem O’Duys!). https://nl.wikipedia.org/wiki/Willem_Duys

 

Juffrouw Primula
Een andere vreemde figuur in Groningen was een vrouw die in de volksmond ‘Juffrouw Primula’ heette. Ze woonde in de wijk Helpman in de jaren 50 en huisgenoot W. heeft mij over haar verteld.


Juffrouw Primula was namelijk een buurvrouw van de toenmalige werkster van zijn ouders.

 

Juffrouw Primula had de gewoonte om bloemen uit tuinen van andere mensen te plukken – ook vaak genoeg uit de voortuin van het huis waar huisgenoot W. woonde. Als de werkster bij huisgenoot W. thuis juffrouw Primula voor het huis bezig zag, haastte ze zich altijd naar de keuken, want ze wilde niet dat haar excentrieke buurvrouw wist waar ze werkte.


Ze was waarschijnlijk een beetje bang voor juffrouw Primula en niet blij met haar als buurvrouw!

 

Op internet las ik dat kinderen in die tijd ook bang voor juffrouw Primula waren. Iemand schreef (inclusief spelfouten):

“Juffrouw Primula woonde in de Helperwestsingel. Wij in de Helperwest straat. Heb haar gekend, ze deed altijd vreemd en was wat je toen zij gek. 's Winters liep ze wel op blote voeten door de sneeuw naar de kruidenier aan de overkant. Ze zag in haar huis altijd dingen die er niet waren zoals enge grote spinnen of slangen. Gebruikte als hoofd doekje wel een pannelap. Een echt stads type.”

Ja, dit soort mensen wordt vaak ‘stadstype’ genoemd.

 

Plopatou
Begin jaren 70 was het ‘stadstype’ Plopatou een bekende verschijning in ‘Stad’. In het Nieuwsblad van het Noorden (nu: Dagblad van het Noorden) verscheen op maandag 4 oktober 1971 een artikel over hem en in een column op internet las ik dat hij nog niet zo lang geleden is overleden: in 2017.

Zie https://www.groningerarchieven.nl/actueel/blog/361-plopatou-een-groninger-stadstype

 

Je plukt er alle bloempjes af
In de tijd dat huisgenoot W. haar wel eens zag lopen, was Juffrouw Primula allang geen kleutertje meer. Toch is ze het ongetwijfeld ooit geweest.


Daarom sluit ik af met dit oude kinderliedje:

Klein, klein kleutertje wat doe je in mijn hof?

Je plukt er alle bloempjes af en maakt het veel te grof.

Ach mijn lieve mamaatje,

Zeg het niet tegen papaatje,

Ik zal zoet naar school toe gaan

En de bloemetjes laten staan.

 

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Blog 117 – Veranderingen in de taal


Het Nederlands
Deze coronatijd heeft als bijkomend voordeel dat er creatieve nieuwe woorden ontstaan.


In het coronawoordenboek van de Taalbank zie ik bijvoorbeeld:
anderhalvemeteren (als werkwoord), thuisjuf, Skypeborrel, sociale onthouding, afstandsetentje, tuinvisite, voordeurvisite en wuifbezoek.

 

Het Engels
In het Engels komen er voortdurend nieuwe woorden en uitdrukkingen bij. Soms verdwijnen ze ook weer vanzelf.

Veranderingen in de Engelse taal hebben bijna nooit iets te maken hebben met het overnemen van woorden en uitdrukkingen of grammaticale regels uit een andere taal.

Veranderingen in het Nederlands hebben daar wel vaak mee te maken, en bijna altijd gaat het dan om het Engels. Dat vind ik ergerlijk.

 

Urban dictionary
www.urbandictionary.com is een uitgebreide bron van Engelstalig ‘slang’ en internetjargon.


Wikipedia
schrijft:
Begin 2014 telde het woordenboek meer dan 7 miljoen definities met ongeveer 2000 dagelijkse toevoegingen. Deze toevoegingen kunnen gemaakt worden door gebruikers die een account hebben bij Google of Facebook. Alle inzendingen worden door vrijwilligers gecontroleerd en kunnen via een up- en downvotesysteem door bezoekers van de site beoordeeld worden.

 

De laatste tijd worden er in de Urban Dictionary helaas veel uitdrukkingen geplaatst die behoorlijk grof zijn, weerzinwekkend zelfs.  


Op 27 april 2020 bestonden de lemma’s bijvoorbeeld uit DMF (Dumb Mother Fucker of Double Middle Fingers), foreigner challenge (zoek zelf maar op), spurt reynolds (idem), jankum (idem), the jfk (idem), hogmolly, clapping cheeks, dirty adina, chad, April 27th.

 

Maar in de beginjaren was het een heel interessante en informatieve website!

 

Voorbeelden
Wist je dat loot ‘geld’ betekent?

Shacked out
betekent ‘heel moe’, ‘afgepeigerd’. Knackered betekent hetzelfde.

 

Als je zegt: I potato you, dan geef je aan dat je gevoelens voor de aangesprokene het stadium van hem/haar graag mogen hebben overschreden. De gevoelens van de spreker naderen het stadium van liefde.

 

Als je je pecky  voelt, dan heb je zin om wat te eten.

 

Een donut is een scheldwoord voor iemand die heel dom is en zijn verstand niet gebruikt. Het woord wordt ook gebruikt om het ‘vijfde wiel aan de wagen’ aan te duiden.

 

Word up” betekent dat je het helemaal eens bent met wat iemand anders zegt.
Word out” betekent dat je een eind aan het gesprek maakt en vertrekt.

 

Je hebt het over een Irish exit als iemand als een dief in de nacht van een feestje weggaat, zonder iemand iets te zeggen. De oorzaak is meestal dat die persoon stomdronken of anderszins van de wereld is.

 

Taking off kan van alles betekenen, maar een nieuwe betekenis ervan is dat iemand uitvoerig over zichzelf aan het opscheppen is en dat anderen hem/haar daar op een schijnbaar serieuze manier bij aanmoedigen.

 

To murk someone is iemand zo ernstig mishandelen dat hij/zij het niet overleeft.

 

Watson  is een omschrijving van een perfecte man, aantrekkelijk voor alle vrouwen.

 

Als iets borked is, dan heb je het naar de Filistijnen geholpen – een machine of een auto bijvoorbeeld.


Een tool is natuurlijk een stuk gereedschap, een werktuig, maar soms ook een man met een reusachtig ego, een ‘lul’, of juist een idioot, een stommeling, of iemand die erg egocentrisch is.

 


Andere onbekende uitdrukkingen
Weet je dat een double dog dare een uitdaging is die je niet kunt weigeren?

Dat je boter op het hoofd hebt als je in het Engels egg on your face hebt?

Dat Elvis has left the building betekent dat iets voorbij is? Dat 'de vogel is gevlogen', 'we te laat zijn', of 'ze er vandoor zijn'?

Dat fads and fancies nukken en grillen zijn?

Fleek of on fleek  betekent aantrekkelijk, stijlvol, precies zoals het hoort.

Dat chocoladehagelslag om op toetjes te strooien in Engeland hundreds and thousands wordt genoemd?

Dat als mensen cry uncle of yell uncle, ze om genade smeken, hun nederlaag toegeven?

En als je ‘m knijpt als een ouwe dief, dat je dan more nervous bent dan a long-tailed cat in a room full of rocking chairs?

Dat een gemakkelijke opdracht in het Brits Engels een doddle is?

En je zondagse kleren your best bib and tucker? En uit de losse pols: off the cuff?

En een dog’s breakfast is een troep, een mislukking.

 


Beroepsvertalers
De meeste professionele vertalers die geen literair vertaler zijn, hebben in hun werk weinig met de in dit blog genoemde informele woorden en uitdrukkingen te maken.


Technische
termen als bevelled ends (afgeschuinde einden), butterfly valves (vlinderkleppen) en a stud bolt with 2 nuts (draadeind met twee moeren) zijn immers al vele jaren niet veranderd.


Voor juridische terminologie geldt hetzelfde: non-mandatory provisions zijn bepalingen van aanvullend recht, een right in rem is nog steeds een absoluut of zakelijk recht, en alimentatie is nog altijd maintenance in het Brits Engels en alimony – of eventueel spousal support – in het Amerikaans Engels.


En voor medische woorden als mucous membrane (slijmvlies) of respiratory symptoms zijn ook geen nieuwe termen bedacht.


Maar het ligt in de aard van de taalbeestjes die vertalers zijn dat ze in alle aspecten van taal geïnteresseerd zijn.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

 

Blog 118 – De mislukte fee

 

Behalve Het beertje Pippeloentje is 'De mislukte fee', het gedicht dat ik hieronder plaats, het enige werk van Annie M.G. Schmidt dat ik ooit gelezen heb, als kind.

Ik moest er erg om lachen.  

 

Kwam dat doordat ik woordspelingen en woordspelletjes toen al leuk vond? Waarschijnlijk wel.

Het was zo’n lichtvoetig en grappig gedichtje, heel iets anders dan de saaie boekjes die we verder in huis hadden, zoals Saskia en Jeroen van Jaap ter Haar (al ging het dan over een tweeling), Het wegje in het koren van W.G. van de Hulst en Bolke de Beer van A.D. Hildebrand.

In de Soete Suikerbol van W.G. van de Hulst vond ik dan wél weer leuk. Dat had vooral met de tekeningen te maken.

 

Maar het kwam waarschijnlijk ook doordat ik me zelf erin herkende.

Het ‘mislukte feetje’ staat te trillen als een blad en is wit van zenuwachtigheid als ze aan de deur aanbelt en de koning moet vertellen waarvoor ze komt, maar alles komt goed voor het kleine feetje. Ze maakt carrière en de heren aan het hof knielen voor haar in het stof.

 

Ook met mij is het allemaal nog wel goed gekomen.

 

De mislukte fee

Er was er `s een moederfee
En had ze kindertjes? Ja, twee
Twee kleine feeënkindertjes
Met vleugeltjes als vlindertjes


Ze waren beiden mooi en slank
Maar `t ene kind was lelieblank
Zoals de feetjes wezen moeten
En `t andere kind zal vol met sproeten


De moeder was heel erg ontdaan
Ze waste `t kind met levertraan
Met katjesdauw, met tijgermelk
Ze doopte `t in een bloemenkelk
Maar `t hielp geen steek, o nee, o nee
Het was en bleef een sproetenfee


"M`n dochter", zei de moeder toen
"Nu kan ik er niets meer aan doen
Je bent als fee (zacht uitgedrukt)
Volledig en totaal mislukt


Ga naar de koning Barrebijt
En zeg daar: `Uwe Majesteit
M`n moeder doet de groeten
Ik ben een fee met sproeten`


Wellicht neemt koning Barrebijt
Je dan in dienst als keukenmeid
Die man heeft altijd wel ideeën
Voor min of meer mislukte feeën"


Het feetje ging direct op weg
Het sliep `s nachts in de rozenheg
En `t prevelde de hele tijd:
"O Sire, Uwe Majesteit
M`n moeder doet de groeten
Ik ben een fee met sproeten"


En toen ze aankwam in de stad
Stond ze te trillen als een blad
De koning opende de deur
En zei: "Gedag, waar komt u veur?"


En wit van zenuwachtigheid
Zei `t feetje: "Uwe Majesteit
M`n moeder doet de groeten
Ik ben een spree met foeten"


"Wel", sprak de koning heel beleefd
"Ik zie wel dat u voeten heeft
Maar u bent, op mijn oude dag
De eerste spree die ik ooit zag"


Toen heeft hij dadelijk gebeld
En `t hele hof kwam aangesneld
De koning zei: "Dit is een spree
Iets heel bijzonders. Geef haar thee
En geef haar koek. En geef haar ijs
Ze blijft hier wonen in `t paleis"


Nu woont het feetje al een tijd
Aan `t hof van koning Barrebijt
En niet als keukenmeid, o nee!
Ze is benoemd tot opperspree


Ze heeft een gouden slaapsalet
En gouden muiltjes voor haar bed
En alle heren aan het hof
Die knielen voor haar in het stof


Waaruit een ieder weer kan lezen
Dat men als fee mislukt kan wezen
Maar heel geslaagd kan zijn als spree
Dit stemt ons dankbaar en tevree

"De Mislukte Fee"
Annie M.G. Schmidt

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Blog 119 – Alfred van Sprang

 

De naam Alfred van Sprang zal ik altijd onthouden, alleen al omdat ik zijn naam zo apart vond toen ik hem voor het eerst hoorde.

De achternaam Van Sprang is niet gangbaar in Noord- of Oost-Nederland en zal wel uit Zeeland of Noord-Brabant stammen – heeft Sprang-Capelle er iets mee te maken?

De voornaam Alfred maakt de naam helemaal af, naar mijn smaak.


Hongaarse opstand
Bij de Hongaarse opstand van 1956 zat ‘iedereen’ in Nederland in spanning, mijn ouders ook. Ik herinner me dat mijn vader, moeder, tweelingzus en ik met ons vieren rondom de ouderwetse radio zaten in onze huiskamer in het gehucht in Drenthe waar Rina en ik geboren zijn.

Ons broertje van 4 was waarschijnlijk al naar bed. Het liep tegen de winter, de (kolen)kachel brandde en in het midden van de kamer, aan het plafond, hing de lamp. Die was aan, want het was al avond.

 

Rechtstreekse uitzending
Alfred van Sprang verzorgde een rechtstreekse uitzending. Studenten in Boedapest waren eind oktober de straat opgegaan om te protesteren tegen de manier waarop in Poznan, in Polen, een opstand van fabrieksarbeiders was neergeslagen. Arbeiders sloten zich bij de studenten aan. Er werden steeds meer anti-Sovjetleuzen geroepen en het standbeeld van Stalin werd neergehaald.


Een deel van het leger schaarde zich achter de demonstranten en deelde wapens uit.


De opstandelingen eisten dat er een einde kwam aan de Sovjetbezetting, dat er vrije verkiezingen zouden komen en dat de veiligheidspolitie zou worden afgeschaft. De premier en de voorzitter van de communistische partij vluchtten naar de Sovjet-Unie en er kwam een nieuw staatshoofd.

 

De nieuwe regering stapte uit het Warschaupact, liet politieke gevangenen vrij en kondigde een neutrale status ten opzicht van de Sovjet-Unie aan.

 

De opstand wordt neergeslagen
Na ongeveer anderhalve week vielen troepen van het Warschaupact Hongarije binnen en werd de opstand hardhandig neergeslagen. Er moest blijkbaar een voorbeeld gesteld worden.

Ik denk dat het op 4 november 1956 was dat mijn ouders, mijn zus en ik zo dicht bij elkaar om die radio geschaard zaten.

 

Alfred van Sprang
De bedaagde, goed articulerende stem van radioverslaggever Alfred van Sprang maakte grote indruk op mij en dat werd nog versterkt door de knusse saamhorigheid van ons vieren rondom de radio. Ik ben dat nooit vergeten. We hadden geen beeld nodig van tanks in Boedapest om de spanning te voelen. Ik herinner mij hoe Alfred het had over “angstige spanning”.

 

Duizenden mensen verloren het leven bij het neerslaan van de opstand en nog vele andere duizenden werden gevangengenomen.

Honderdduizenden Hongaren vluchtten daarna naar het buitenland.

 

Wikipedia
Als ik nu op Wikipedia over deze journalist lees en een opname over zijn leven beluister, zie en hoor ik dat hij nog geen 40 jaar was in die tijd en dat hij overal op de wereld verslag deed van opstanden en oorlogen.

Hij was maar iets ouder dan mijn vader toen en jonger dan mijn zoons nu.


Hij werkte voor de NCRV, waar mijn ouders lid van waren, en Weekblad De Spiegel, waar mijn ouders op geabonneerd waren.

Al zijn collega’s uit die tijd spreken lovend over hem, maar pas na zijn dood realiseerden ze zich dat hij eenzaam geweest moet zijn. Hij overleed al op 43-jarige leeftijd, in 1960, onder wat onduidelijke omstandigheden – in zijn eigen huis.


Wat jammer van zo’n unieke man!

https://www.nporadio1.nl/woord/onderwerpen/135461-over-alfred-van-sprang-man-met-meerdere-kanten

https://www.vpro.nl/speel~POMS_VPRO_418687~oorlogscorrespondenten-2-alfred-van-sprang-het-spoor-terug~.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Alfred_van_Sprang

https://www.dodenakkers.nl/artikelen-overzicht/beroemd/media/sprang.html

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Blog 120 – Tweelingen (2)

Tweelingen of andere meerlingen zijn in de maatschappij een uitzondering. Niet-meerlingen hebben niet de ervaring van het wij-gevoel dat tweelingen wél hebben.

Er zijn heel wat beroemde tweelingen als je er echt naar zoekt. Soms zijn beide tweelingen beroemd, soms treedt maar één van de twee op de voorgrond.

 

 

Beroemde tweelingen
Een voorbeeld in Nederland van een beroemde meerling is de tweeling Jan en Johan Stekelenburg. Jonge mensen zullen Jan misschien wel kennen en Johan niet, want Johan is al in 2003 overleden.

Jan is/was sportverslaggever en onderwijsman, zijn broer Johan was vakbondsman en burgemeester (van Tilburg). Ze waren een eeneiige – identieke – tweeling en leken veel op elkaar, maar ik kon ze wel uit elkaar houden als ik ze op de televisie zag. (links

Twee zoons van Jan – Jeroen Stekelenburg en Milan van Dongen – zijn ook sportverslaggever.

 

En wie kent de advocaten Wim en Hans Anker niet?

 

En de filosofen Lotte en Stine Jensen? Zij hebben in 2016 een boek geschreven over zussen. Mijn tweelingzus Rina heeft het destijds aan mij cadeau gedaan.
https://www.opzij.nl/2016/10/13/zussenband-lotte-en-stine-jensen/

 

Piet en Paul Römer waren ook een eeneiige tweeling. Piet, acteur, was de beroemdste, maar Paul was toch ook Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Hij was televisieregisseur en cameraman.

 

De hoofdpersonen in de film De Kameleon zijn zelf een tweeling (Koen en Jos van der Donk spelen Sietse en Hielke Klinkhamer) https://www.libelle.nl/mensen/actueel/tweeling-schippers-kameleon/ , de tweelingbroers James en Oliver Phelps zijn beroemde acteurs uit de Harry Potter-films en Mary-Kate en Ashley Olsen (actrices en modeontwerpsters) zijn niet eeneiig, maar lijken wel heel veel op elkaar.

 

In de voetbalwereld zijn er betrekkelijk veel tweelingen. Neem bijvoorbeeld René en Willy van de Kerkhof (o.a. WK’s voetbal 1974 en 1978), Frank en Ronald de Boer (geboren 1970) , en Dennis en Gerard de Nooijer (geboren 1969).
Deze tweelingen speelden vaak bij dezelfde clubs.

 

Uit de sportwereld kennen we verder nog de zusjes Sanne en Lieke Wever (turnsters) en Ronald en Michel Mulder (schaatsers) . En autocoureurs Tim en Tom Coronel zijn vooral bekend van tv-reclames.

 

Daarnaast komen er in koninklijke families best veel tweelingen voor. In Nederland kennen we prinses Margarita en prins Jaime de Bourbon de Parme – kinderen van prinses Irene – en ook in België en Denemarken zijn er prinsjes en prinsesjes die deel uitmaken van een tweeling.

Barbara en Jenna Bush zijn tweelingdochters van de Amerikaanse oud-president George W. Bush.

 

De Poolse politici Lech (overleden in 2010) en Jaroslaw Kaczyński trokken sterk de aandacht als ze op de televisie kwamen, omdat ze zo veel op elkaar leken.

In Polen zelf waren ze in 1962 al bekend. Ze traden toen samen op in een kinderfilm, O dwóch takich, co ukradli księżyc.  

 

 

Beroemde mensen met een onbekende tweelingbroer of -zus
Isabella Rossellini heeft een tweelingzus; Tess Milne ook.

Elvis Presley en Marlon Jackson (van de Jackson Five) hadden een tweelingbroer die dood werd geboren.

Jeroen van der Boom heeft een tweelingzus en Scarlett Johansson en Alanis Morissette hebben allebei een tweelingbroer.

 

Onbekende en mythische tweelingen
Toevallig hebben Rina en ik een paar keer naast andere tweelingen gewoond. Dat waren allemaal jongens. In één geval ging het om tweelingbroers van wie de een veel langer was dan de ander en later hadden we een buurgezin met zelfs twee stel tweelingen. Ook die jongens leken weinig op elkaar.

Het is dus aannemelijk dat deze drie tweelingparen twee-eiig waren.

 

Er was één andere tweeling bij ons op de lagere school – meisjes. Op de middelbare school en alle verdere opleidingen waren wij de enige tweeling.

Een van mijn schoonzussen heeft een tweelingzus.

De beste vriendin van mijn overleden tweelingzus heeft een tweelingbroer.

Ik heb een collega-vertaalster die een tweelingzus heeft.

 

Het sterrenbeeld Tweelingen (Gemini) is genoemd naar de mythologische tweeling Castor en Pollux
(Grieks: Kastor en Polydeukes).

De tweelingbroers Romulus en Remus worden geacht de stichters van Rome te zijn. Hypnos en Thanatos waren ook een tweeling.

 

Van de twee oudste zonen van Adam en Eva – Kaïn en Abel – wordt wel gezegd dat het tweelingbroers waren. Kaïn was landbouwer en Abel schaapsherder.
Kaïn bracht Abel om het leven omdat God zijn offer (van een dier) wel aannam, en het offer van Kaïn (een deel van zijn oogst) niet. 

Jacob en Esau, ook figuren uit de Bijbel, waren zeker een tweeling, maar het waren rivalen en ze leken helemaal niet op elkaar. Esau was de favoriet van zijn vader Isaäk en Jacob de lieveling van zijn moeder Rebekka.

Jacob bedroog zijn vader Isaäk om het eerstgeboorterecht van zijn broer Esau te kunnen overnemen.

 

 

Komen identieke tweelingen in één familie vaak voor?
Een nicht van vaderskant heeft twee tweelingdochters die zoveel op elkaar lijken dat ze wel eeneiig móeten zijn. Tweelingen komen verder in onze grote familie niet voor.

Dat is niet raar, want het ontstaan van eeneiige tweelingen is waarschijnlijk niet erfelijk.

 

Het produceren van twee-eiige tweelingen kan dat wel zijn. Bij een twee-eiige tweeling komen bij de ovulatie van de moeder namelijk twee eitjes vrij en dat proces kan erfelijk zijn.

 

In onderzoek is aangetoond dat gezondere vrouwen een grotere kans hebben op het krijgen van een tweeling. Ze leven ook langer dan andere vrouwen.
De uitkomst van dat onderzoek spoort dus met het gegeven dat onze moeder bijna nooit ziek is en heel oud (95 jaar).

 

Niet precies hetzelfde DNA
Het is niet zo dat identieke tweelingen 100 procent hetzelfde DNA hebben (wel 99,9999 procent!).

Ze hebben ook niet dezelfde vingerafdruk. Dat komt doordat vingerafdrukken beïnvloed worden door het vruchtwater in de baarmoeder, de andere baby en de placenta.

 

Elsa Groenman-Warmelink
e.warmelink@gmail.com

06-281 284 69

beëdigd tolk-vertaalster Engels
vertaalster Duits-Nederlands

 

Wil je reageren? Dan is het handig om het nummer van het blog waarop je reageert in je bericht te vermelden.
Zie reactieformulier onderaan deze pagina. Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Reactie plaatsen

Reacties

Damaris van der Beek
13 dagen geleden

Leuk om te lezen Elsa, je blog over tweelingen, en inderdaad waar. Ik heb trouwens andere blogs ook met plezier gelezen!

Elsa
12 dagen geleden

Dank je voor je reactie, Damaris! Ook jij kent dat wij-gevoel natuurlijk :-)

Anke Omloo
3 maanden geleden

Leuke blog naar aanleiding van een heerlijk gedicht.

Elsa
3 maanden geleden

Dank je, Anke! (blog 118)

Elsa
4 maanden geleden

Een Friese vriendin vertelde mij dat de uitdrukking "Nooit dooie dingen de baas" waarschijnlijk uit het Fries komt. Daar zeggen ze: "Gjin deade dingen de baes!".